بررسی شاخص‎های بهره‎وری فیزیکی آب و انرژی در دو دشت با اقلیم متفاوت

نویسندگان
doi
10.22092/jwra.2024.363555.1010
چکیده

آب، غذا و انرژی سه منبع اساسی برای حفظ زندگی و توسعه اقتصادی اجتماعی هستند و به ‎ طور جدایی ‎ ناپذیری به هم مرتبط اند. هدف پژوهش حاضر بررسی شاخص ‎‎ های بهره ‎ وری آب ، انرژی و پتانسیل گرمایش جهانی محصولات عمده زراعی یعنی گندم و کلزا در دو اقلیم متفاوت در دشت ساری (معتدل و مرطوب) و دشت شریف ‎ آباد (گرم و نیمه خشک) بود. برای بررسی این شاخص ‎ ها در محصول گندم و کلزا از داده­های مقطعی سال زراعی 1401-1400 استفاده شد. ابتدا تعداد نمونه بر اساس رابطه کوکران مشخص شد. سپس نمونه­گیری بر اساس پرسشنامه طرح‌شده توسط خود محققان انجام گردید. تعداد 300 پرسشنامه تهیه شد و اطلاعات جمع‌آوری‌شده شامل مقدار مصرف نهاده­ها و مقدار تولید بود. نتایج نشان داد که میانگین بهره ‎‎ وری فیزیکی آب در دشت ساری برای گندم و کلزا به ترتیب برابر با 1/13 و 0/67 کیلوگرم بر مترمکعب و در دشت شریف ‎ آباد به ‎ ترتیب 0/83 و 0/35 کیلوگرم بر مترمکعب بوده است. نیز، نتایج به‌دست‌آمده برای شاخص ‎ های انرژی نشان داد که بالاترین میزان انرژی ورودی در دشت ساری و شریف ‎ آباد برای محصول گندم به ‎ ترتیب برابر با 80618 و 71072 مگاژول در هکتار بوده است. همچنین نتایج نشان داد که بالاترین میزان انتشار گازهای گلخانه ‎ ای در دشت ساری برای محصول گندم برابر با 2495 و در دشت شریف ‎ آباد برابر با 2299 کیلوگرم CO 2 در هکتار به دست آمد که علت احتمالی این امر استفاده بیش‌ازحد کود و سموم در دشت ساری است. نتایج کلی نشان داد که عملکرد محصول در مناطق مرطوب بیشتر از مناطق خشک و نیمه ‎ خشک نبوده و این شاخص به پارامترهای مختلفی از جمله مصرف آب و  مدیریت زراعی بستگی دارد.