طراحی و بررسی نقش بسته ی آموزشی مبتنی بر ذهنی سازی مادران در اضطراب اجتماعی نوجوانان در یزد

نویسندگان
doi
10.22034/44.1.31
چکیده

چکیده زمینه : اضطراب اجتماعی یکی از اختلالات شایع در نوجوانان است که تحت تأثیر عوامل متعدد مانند طرد والدین، کنترل روانی والدین، تجربیات منفی همسالان و فشارهای محیطی شکل می گیرد و می تواند روابط اجتماعی، عملکرد تحصیلی، اعتمادبه نفس و کیفیت زندگی نوجوانان را کاهش دهد . با توجه به نقش مهم والدین در تنظیم هیجانات و درک حالات ذهنی فرزندان، آموزش مبتنی بر ذهنی سازی والدین به عنوان یک مداخله مؤثر برای ارتقای مهارت های تنظیم هیجان و بهبود تعامل والد فرزند مطرح است . با این حال، پژوهش های پیشین تأثیر این نوع مداخله را تنها به طور محدود بررسی کرده اند و مطالعات کمی اثر آن را بر اضطراب اجتماعی نوجوانان و عملکرد روانی - اجتماعی آنان بررسی کرده اند . روش کار : این مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل انجام شد . جامعه آماری شامل نوجوانان 12 تا 15 ساله و مادران آنان در شهر یزد بود . ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه اضطراب اجتماعی نوجوانان، پرسشنامه رابطه والد - فرزند و پرسشنامه ظرفیت تأملی والدین بودند . گروه آزمایش طی بهار 1403 ، 15 جلسه دو ساعته آموزش دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ آموزش ویژه ای دریافت نکرد . پیگیری سه ماهه نیز برای ارزیابی اثر مداوم آموزش انجام شد . داده ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و مقایسات زوجی بونفرونی همراه با SPSS 22 تحلیل شدند تا تغییرات بین گروه ها و در طول زمان بررسی شود . یافته ها : نتایج نشان داد که بسته آموزشی مبتنی بر ذهنی سازی باعث کاهش معنادار اضطراب اجتماعی و مؤلفه های آن در گروه آزمایش شد (0/001 > p ) و این کاهش در پیگیری سه ماهه نیز پایدار بود . اثر مداخله بزرگ و قابل توجه بود (0/02= η ² ) در گروه کنترل هیچ تغییر معناداری مشاهده نشد . نتیجه گیری : آموزش مبتنی بر ذهنی سازی والدین به طور مؤثر اضطراب اجتماعی نوجوانان را کاهش داده و ظرفیت ذهنی سازی مادران را ارتقا بخشید . این یافته ها اهمیت مداخلات والد - محور و تمرکز بر فرآیندهای ذهنی والدین را در ارتقای سلامت روان و کیفیت تعاملات نوجوانان تأکید می کنند و نشان می دهند که مداخلات آموزشی هدفمند می توانند تغییرات پایدار در روابط والد - فرزند و عملکرد روانی - اجتماعی نوجوانان ایجاد کنند .