عوارض هماتولوژیک و ترومبوتیک سندرم پساکووید-۱۹ (COVID-19)

نویسندگان
doi
10.22034/43.4.37
چکیده

مقدمه : سندرم پسا-حاد کووید- ۱۹ (PASC) یا لانگ کووید، با عوارض مزمن و چندسیستمی، یک چالش بزرگ برای نظام های سلامت جهانی است. اختلالات هماتولوژیک و ترومبوتیک، یکی از ابعاد کلیدی و پیچیده این سندرم است که با پاتوفیزیولوژی « thromboinflammation » مزمن مشخص می شود. ظهور سندرم نادر اما مرگبار ترومبوتیک ترومبوسیتوپنی ایمنی ناشی از واکسن (VITT) بر این پیچیدگی افزوده است. یافته ها: : پاتوفیزیولوژی اختلالات انعقادی در PASC ریشه در یک چرخه معیوب از آسیب پایدار اندوتلیال، دیسرگولاسیون ایمنی (شامل NETosis ) ، التهاب مزمن سطح پایین و تشکیل میکروترومبوزهای مقاوم به فیبرینولیز دارد. این فرآیند، توجیه کننده علائم شایعی چون خستگی، تنگی نفس و مه مغزی است. در مقابل، VITT یک اورژانس ایمونولوژیک حاد است که نیازمند تشخیص و درمان فوری و کاملاً متفاوت (پرهیز از هپارین و تجویز IVIG ) است. علیرغم شواهد پاتوفیزیولوژیک قوی، کارآزمایی های بالینی از تجویز روتین داروهای ضد انعقاد برای پیشگیری در بیماران سرپایی PASC حمایت نمی کنند، که این امر یک شکاف شواهد کلیدی را برجسته می سازد . نتیجه گیری: الگوریتم پیشنهادی بر اساس طبقه بندی خطر (Risk Stratification) با استفاده از نشانگرهای در دسترس مانند D-dimer ونسبت نوتروفیل به لنفوسیت (NLR) طراحی شده است. این رویکرد، درمان تهاجمی را برای بیماران با ترومبوز اثبات شده توصیه می کند، اما برای اکثریت بیماران PASC ، یک استراتژی محافظه کارانه مبتنی بر پایش و مدیریت عوامل خطر را پیشنهاد می دهد تا از خطرات درمان غیرضروری جلوگیری گردد. اعتبارسنجی این الگوریتم نیازمند مطالعات آینده نگر در جمعیت بیماران ایرانی است.