پمپ های افلاکس در مایکوباکتریوم ها: ساختار، مکانیسم های مولکولی، پیامدهای بالینی و مهارکننده های اختصاصی

نویسندگان
doi
10.22034/43.3.6
چکیده

چکیده زمینه : سد نفوذناپذیر دیواره سلولی مایکوباکتریوم ها و فعالیت پمپ های افلاکس چند دارویی، از مهم ترین مکانیسم هایی هستند که در ایجاد مقاومت دارویی ذاتی در این باکتری ها نقش دارند . مطالعات پیشین نشان داده اند که افزایش بیان پمپ های افلاکس در گونه های مختلف مایکوباکتریوم با کاهش اثربخشی داروهای ضد سل همراه بوده است . ژن های کدکننده پمپ های افلاکس در چندین گونه مایکوباکتریوم شناسایی شده اند . این پروتئین ها قادرند ترکیبات مختلف از جمله آمینوگلیکوزیدها، فلوروکینولون ها و سایر عوامل ضد میکروبی را از داخل سلول خارج کنند . پمپ های افلاکس ممکن است در خروج داروهای کلیدی ضد سل مانند ایزونیازید و ریفامپین نیز نقش داشته باشند . این مقاله مروری بر پیشرفت های اخیر در درک نقش پمپ های افلاکس در مقاومت دارویی مایکوباکتریوم ها تمرکز دارد و راهبردهای ممکن برای مقابله با این مکانیسم، از جمله استفاده از مهارکننده های اختصاصی پمپ های افلاکس را مورد توجه قرار می دهد . روش کار : این مطالعه به روش مرور نظام مند انجام شد . جستجوی مقالات با استفاده از کلیدواژه های Mycobacterium , D rug resistance , Efflux pumps , Efflux transporters و Efflux pump inhibitors در پایگاه های علمی و معتبر از جمله , PubMed , Scopus و Google Scholar در بازه زمانی 2000 تا 2024 انجام شد . در مجموع، تعداد 312 مقاله شناسایی شد که پس از فرایند غربالگری، تعداد 71 مقاله وارد مطالعه شدند . معیارهای ورود شامل مقالات انگلیسی زبان اصیل پژوهشی و مروری با دسترسی آزاد و دارای نمایه JCR بودند که به بررسی مکانیسم های مقاومت دارویی در مایکوباکتریوم ها، بویژه نقش پمپ های افلاکس و مهارکننده های آنها پرداخته بودند . معیارهای حذف نیز شامل مقالات تکراری، غیرمرتبط با موضوع مقاله و عدم دسترسی به متن کامل مقالات بودند . یافته ها : افزایش بیان پمپ های افلاکس بخصوص پمپ های ( Rv 1258 c ( TAP و Rv 1410 c در مایکوباکتریوم ها منجر به کاهش غلظت درون سلولی داروها و کاهش پاسخ به درمان می شود . این پمپ ها بطور مستقیم به مقاومت در برابر داروهای ضد سل خط اول و خط دوم کمک می کنند . مهارکننده های اختصاصی پمپ های افلاکس می توانند حساسیت باکتری ها به داروها را افزایش دهند . نتیجه گیری : با توجه به نقش محوری پمپ های افلاکس در مقاومت دارویی مایکوباکتریوم ها، شناخت ساختار، عملکرد و مسیرهای مولکولی آنها می تواند زمینه ساز طراحی راهکارهای درمانی مؤثرتر باشد . مطالعات بیشتر در زمینه توسعه مهارکننده های اختصاصی و بررسی بالینی آنها همچنان احساس می شود .