رویکردهای بومی افزایش تاب آوری روانی کشاورزان متاثر از خشکسالی: یک خلاصه سیاستی

نویسندگان
doi
10.22034/43.3.83
چکیده

چکیده زمینه : خشکسالی به عنوان یکی از پیامدهای شدید تغییر اقلیم، تأثیرات گسترده ای بر سلامت روان کشاورزان در مناطق خشک و نیمه خشک ایران دارد . در شرایطی که اختلالات روانی در میان کشاورزان فزونی یافته، تاب آوری روانی به عنوان یک مؤلفه کلیدی در کاهش آسیب های روانی ناشی از خشکسالی اهمیت پیدا کرده است . این مطالعه با هدف طراحی و پیشنهاد مجموعه ای از رویکردهای بومی، برای افزایش تاب آوری روانی کشاورزان متاثر از خشکسالی در ایران، انجام شد . روش کار : این پژوهش در ادامه ی دو فاز پیشین از یک پایان نامه دکتری تخصصی انجام شد : نخست، مطالعه ای کیفی با رویکرد نظریه زمینه ای برای تبیین فرآیند تاب آوری روانی کشاورزان انجام شد، و سپس آزمون کمی مدل مفهومی به دست آمده با روش مدل سازی معادلات ساختاری و مشارکت 400 کشاورز مورد مطالعه قرار گرفت . در گام نهایی، با بهره گیری از رویکرد « ترجمه دانش به سیاست » ، راهبردهای اجرایی برای عوامل کلیدی مدل استخراج شدند . این راهبردها در جلسات دلفی با خبرگان میان رشته ای بررسی و نهایی شده و در قالب یک خلاصه سیاستی مشتمل بر راهبردهای بومی تدوین گردید . یافته ها : مدل مفهومی نهایی نشان داد که سازگاری روانی کشاورزان با خشکسالی، حاصل تعامل عوامل علّی ( نظیر ویژگی های شخصی، روان شناختی و دانشی ) با عوامل مداخله گر ( از جمله سلامت، اقتصاد، سیاست ها و فرهنگ ) و راهبردهای مقابله ای است . بر این اساس، 21 رویکرد مداخله ای طراحی شد که شامل اقداماتی در حوزه های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، دینی، دانشی و فنی بود . این رویکردها از روایت های موفق، داستان گویی بومی، آموزش های مقابله ای، بازسازی حمایت های اجتماعی، توسعه بیمه های کشاورزی با رویکرد روانی و تنوع معیشت گرفته تا بازتعریف نقش کشاورز به عنوان مدیر بحران را دربر گرفت . نتیجه گیری : نتایج این پژوهش نشان داد که تاب آوری روانی کشاورزان در برابر خشکسالی، مفهومی چندلایه و متاثر از عوامل متنوع فردی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و نهادی است که در قالب یک مدل مفهومی منسجم، فرآیند سازگاری ذهنی و عملی آنان را تبیین می کند . در پاسخ به این یافته، 21 راهبرد سیاستی بومی تدوین شد که متناسب با زمینه های فرهنگی و نهادی مناطق آسیب پذیر، در سطوح مختلف فردی، خانوادگی، اجتماعی و نهادی قابلیت اجرا دارند . پیشنهاد کلیدی این پژوهش، ضرورت اتخاذ رویکردی بین بخشی و سازگار با فرهنگ محلی در سیاست گذاری برای مدیریت روانی خشکسالی است . همچنین، بر نیاز به انجام پژوهش های بیشتر در زمینه ارزیابی اثربخشی این مداخلات، اجرای پایلوت های محلی و استفاده از تجربیات بین المللی برای غنی سازی چارچوب های بومی سیاست گذاری تأکید شده است .

کلیدواژه‌ها