نگاهی دیگرباره به معیار علم دینی
نویسندگان
1 استاد گروه منطق فهم دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
doi
چکیده
مراد از معیار علم دینی، شاخص یا شاخصهایی است که «علم دینی» (قدسی) را از «علم غیر دینی» (سکولار) به لحاظ «ماهوی» متمایز میسازد. به نظر راقم سطور دینیبودن علم در گرو دینیبودن «مؤلفههای رکنی پنجگانه» علم است. توضیح اینکه دانشها از سه دسته عناصر «تکوّنبخش» و «تشخّصبخش» برخوردارند: 1. «مؤلِّفههای رکنی»؛ ۲. «ممیزههای ماهوی»؛ ۳. « مختصات هویتی ـ صوری». «مؤلِّفههای رکنی دانش» را به عناصر تکوّنبخش آن اطلاق میکنیم. این عناصر عبارتاند از «مبادی نظری» (پیشانگارهها)، «موضوع»، «مسائل»، «غایت» و «منطق» علم. عناصری چون «نحوه وجود» علم و قضایای آن، «مختصات معرفتشناختی» علم و قضایای آن، «مختصات ارزشی» علم و نیز «هندسه معرفتی» آن را در زمره ممیزههای ماهوی دانش به شمار میآوریم. ممیزههای ماهوی دانش، برساخته مؤلِّفههای رکنیاند. با توجه به توضیحات بالا علم دینی «بالمعنی الاخص» عبارت است از «دستگاه معرفتیای که همه «مؤلفههای رکنی» آن دینی بوده، گزارههای تشکیلدهنده آن نیز به واقع «اصابت کرده» باشد. اطلاق عنوان «علم دینی» به این گونه دانشی، اطلاق حقیقی است.