فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور تعیین میزان انتقال برخی از فلزات سنگین به عمق خاک در نتیجه کاربرد پسماندهای شهری (فاضلاب و کمپوست)، آزمایشی بصورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه فاکتور در سه تکرار انجام گرفت.فاکتورهای مورد بررسی شامل سه نوع آب آبیاری: آب معمولی بعنوان شاهد ( 1 W)، فاضلاب تصفیه شده ( 2 W) و ترکیب50 درصد فاضلاب خام و آب معمولی ( 3 W)، چهار سطح کود کمپوست زباله شهری: بدون کمپوست ( 1 C)، 40 تن در هکتار ( 2 C)، 80 تن در هکتار ( 3 C) و 120 تن در هکتار ( 4 C) و سه عمق نمونه­برداری خاک:10 ( 1 D)، 40 ( 2 D)و 85 سانتیمتری( 3 D) از سطح خاک،بودند. با توجه به فاکتورهای مورد مطالعه، دوازده تیمار C i W j ، دوازده تیمار W i D j و نه تیمار C i D j بررسی شدند. در این خصوص تعداد 36 عدد لایسیمتر فلزی حجمی با ابعاد 126 ×30 ×30 طراحی شد. خاک درون لایسیمترها دارای سه لایه: فوقانی (بافت رسی)، لایه میانی (لوم رسی) و لایه پایینی (لوم رسی شنی) بود. پس از طراحی و آماده‌سازی لایسیمترها، گیاه ریحان در آنها کشت گردید. بعد از برداشت ریحان، نمونه­های خاک از اعماق 10، 40 و 85 سانتی­متر تهیه و مقادیر نیکل، سرب، کادمیوم، آهن، مس، روی و منگنز‌ قابل جذب آنها اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که اثر نوع آب آبیاری، کمپوست و عمق بر کلیه عناصر معنی­دار (05/0 p<) می­باشد. همچنین برهم­کنش دوگانه و سه گانه فاکتورها (بجز نوع آب آبیاری- کمپوست و نوع آب آبیاری- کمپوست- عمق)، بر کلیه عناصر معنی­دار (05/0 p<) بود. بالاترین میانگین کلیه عناصر در عمق 10 سانتی­متر و مربوط به فاکتورهای 3 W و 4 Cبود. در تیمار 4 C 3 W، مقادیر سرب (474)، کادمیوم (508)، مس (550)، روی (463) و آهن (411 درصد) و در تیمار 4C2W مقادیر نیکل (563) و منگنز (570 درصد) نسبت به تیمار شاهد افزایش داشتند.با توجه به نتایج گفته شده، برای کاهش خطرات بلندمدت زیست‌محیطی، پیشنهاد می­گردد، پایش مستمر عناصر سنگین ناشی از کاربرد فاضلاب و کمپوست در خاک و منابع آب صورت گیرد.