تبیین رانتجویی از طریق مجاری قانونی با رویکرد اقتصاد سیاسی: تحلیلی بر قانونگذاری در نظام بانکی ایران
نویسندگان
1 استاد دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران
2 دکتری علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران
doi
چکیده
ظهور و گسترش رفتار رانتجویی در نظام بانکی بهدلیل توزیع رانتهای ارزشزدا، بهویژه برای اقتصاد ایران که هم نظام تأمین مالی بانکمحور دارد و هم فعالیتهای اقتصادی آن بهخصوص در بخشهای کشاورزی و صنعت که به حمایتهای ویژه نیازمند است، میتواند تبعات خسارتباری برای رشد اقتصادی دربرداشته باشد. یکی از مجاری ایجاد و حمایت از توزیع این رانتها که در حوزه اقتصاد سیاسی و روابط درهمتنیده اقتصاد و سیاست قابل بررسی است، موضوع قانونگذاری است. قبضه ناکارآمد قانونگذاری باعث میشود تا این حوزه از کارکرد اصلیِ تأمین منفعت عمومی بازبماند. در مقاله حاضر بعد از ارائه ادبیات موجود در حوزه اقتصاد سیاسی قانونگذاری در نظام بانکی، نحوه تدوین مقررات و نظارتهای بانکی طی سالهای 1394-1384 در ایران با استفاده از پرسشنامه بانک جهانی و همچنین روش کتابخانهای و مصاحبه در سه حوزه فعالیتهای مجاز، نظارت بر سهامداران و کیفیت نظارت بانک مرکزی بررسی شده است. نتایج حاکی از آن است که تدوین، اجرا و نظارت ضعیف بر اجرای قوانین ازسوی بانک مرکزی که به دلایلی چون ضمانت اجرایی ضعیف و وجود قوانین نانوشته اجرایی صورت میگیرد از مهمترین چالشهای موجود است.
