نسبت روشنگری نزد کانت و فوکو و پویایی فقه شیعه در دوران غیبت
نویسندگان
1 دانشیار گروه فلسفه علم دانشکده مدیریت علم و فناوری دانشگاه امیرکبیر
2 دانشجوی دکتری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
0298چکیده
کانت به مسئله «روشنگری» توجه و آن را واکاوی میکند و در ضمن آن گونهای «عقل ورزی» را مجاز میشمارد؛ به عبارتی جنبش روشنگری را ملائم و همنوا با نحوهای از «عقل ورزی» قلمداد مینماید. سالها بعد فوکو تفسیر خاصی از «روشنگری» نزد کانت ارائه میدهد و روشنگری را به مثابه استمرار یک «سنت انتقادی» و «هستی شناسی زمانِ حال» فراوری مینماید. از طرفی فقه شیعه بهویژه در دوران غیبت حائز دستگاه عقلانیت مختص به خود است که موجب پویایی این جریان فکری- دینی در مواجهه با «مسائل مستحدثه» و جدید گردیده است. در این مقاله برآنیم در ابتدا ویژگیهای «عقل ورزی» در جنبش «روشنگری» نزد کانت و فوکو تبیین شود و پس از آن به مختصات فقه شیعه و نحوه «عقل ورزی» این جریان فکری- دینی در دوران غیبت خواهیم پرداخت و در ادامه «عقلانیت» موجود در سنّت «روشنگری» نزد کانت و فوکو با رویکرد عقل گرایانهای که در سنّت فقه امامیّه موجود است، مقایسه میشود و نقاط اشتراک و افتراق این دو گونه عقل گرایی تبیین میگردد و در پایان به برخی وجوه برتری عقلانیت در دستگاه فکری- دینی فقه امامیه بر عقلانیتِ جنبش «روشنگری» نزد کانت و فوکو اشاره میشود.
