طراحی مدل حکمرانی مشارکتی محیط‌ زیست در کشور ایران

نویسندگان
doi
10.22034/mr.2023.5659.5343
چکیده

حکمرانی مشارکتی محیط زیست از موارد نوظهور در کشور است که ابعاد و نحوه پیاده ‌ سازی آن با رویکرد مشارکت عمومی-اقتصادی می ‌ تواند بسیار راهگشا باشد. یکی از جنبه ‌ های سیاست ‌ های انرژی و زیست ‌ محیطی تأثیرگذار بر زندگی مردم، تعهدات بین‌المللی و نیز بر وجهه بین‌المللی کشور، تحدید انتشار گازهای گلخانه ‌ ای است. سابقه کنوانسیون ‌ های بین‌المللی در حوزه کاهش انتشار نشان از عدم عملکرد مناسب این کنوانسیون ‌ ها صرفاً با تکیه ‌ بر تعهدات دولت ‌ ها دارد. موفق ‌ ترین مکانیسم ‌ های کاهش انتشار نیز مکانیسم ‌ های مشارکتی-اقتصادی است. مشارکت مردم به ‌ طور مستقیم در کاهش انتشار بخش خانگی و به ‌ صورت غیرمستقیم با فرهنگ ‌ سازی شکل گرفته برای افراد و گروه ‌ های جامعه در همه ابعاد و نیز مشارکت آنها در کاهش انتشار بخش صنعتی با محرک ‌ های مشارکتی-اقتصادی نظیر تجارت انتشار کربن می ‌ تواند به بهبود عملکرد سیاست ‌ های کاهش انتشار بینجامد. این مقاله مدلی بر‌مبنای پژوهش ‌ های گذشته در حوزه ‌ های دیگر برای حکمرانی مشارکتی محیط زیست از طریق ابزار تجارت انتشار و مشخصاً پیشنهاد انتشار اوراق کربن ارائه و بسط داده است. به‌طوری‌که ابتدا به بررسی زمینه ‌ های مشارکت، محرک ‌ ها و مشکلات، نحوه طراحی نهاد تنظیم ‌ گر و شرایط رهبری تسهیل ‌ گر و سپس به طراحی فرایند مشارکت پرداخته و در پایان نتایج مورد انتظار این مشارکت را بررسی و در قالب مدل پیشنهادی تجمیع کرده است. مدل فوق و ابزار پیشنهادی آن می ‌ تواند برای سیاستگذاران حوزه انرژی و محیط زیست در زمینه تصمیم‌سازی و طراحی برنامه ‌ های اجرایی مشارکتی باکیفیت در کشور مثمر ثمر باشد.