تبیین مؤلفه‌های نظام اداری مدرن در جهت استقرار ساختار فدرالی ایران

نویسندگان
doi
10.22034/mr.2023.5376.5134
چکیده

پژوهش حاضر با رویکردی آینده ‌ پژوهی، به ‌ منظور شناسایی مؤلفه‌های نظام اداری مدرن و نقش آن در استقرار ساختار فدرالی ایران انجام شده ‌است. این مطالعه از نظر هدف، بنیادی؛ از نظر ماهیت و روش، توصیفی (پیمایشی) و از نظر روابط بین متغیرها از مطالعات همبستگی است. ابزار گردآوری داده ‌ ها شامل دو پرسشنامه محقق ساخته است که با طیف پنج ارزشی طراحی شده و روایی و پایایی آنها با نظر تخصصی خبرگان و آزمون ‌ های مختلف اندازه ‌ گیری شد. جامعه آماری تحقیق را محققان و پژوهشگرانی شامل می‌شود که طی 10 سال گذشته درباره متغیرهای فوق مطالعه و نتایج را در فصلنامه ‌ های معتبر منتشر کرده ‌ اند. تعداد نمونه آماری براساس فرمول کوکران 73 نفر برآورد شد که به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. جهت و آزمون فرضیه‌های تحقیق از آزمون‌های همبستگی، تحلیل مسیر و رگرسیون استفاده شد که به ‌ ترتیب برای اندازه ‌ گیری چگونگی رابطه، مقدار اثرگذاری و میزان پیش ‌ بینی تغییرات متغیرها کاربرد داشتند. نتایج تحلیل داده‌ها نشان داد: نخست، مؤلفه‌های بوروکراسی کارآمد، دولت الکترونیک، حاکمیت قانون، پاسخگویی عمومی و مسئولیت اجتماعی قابلیت تبیین نظام اداری مدرن را دارند. همچنین با مؤلفه ‌ های حاکمیت ملی، حکومت ‌ های محلی، تفکیک قوا، فعالیت آزادانه احزاب و تمرکززدایی فعالیت ‌ ها می ‌ توان ساختار فدرالی را به ‌ نحوی مطلوب تبیین کرد. دوم، مطابق نتایج آزمون همبستگی پیرسون، بین نظام اداری مدرن و ساختار فدرالی رابطه ‌ ای مستقیم، مثبت و قابل ‌ قبولی وجود دارد. سوم، براساس نتایج آزمون رگرسیون، سهم نسبی هر ‌ یک از مؤلفه ‌ های نظام اداری مدرن در پیش ‌ بینی تغییرات ساختار فدرالی مشخص شد. به ‌ طوری ‌ که بوروکراسی کارآمد بیشترین و مسئولیت اجتماعی کمترین مقدار اثرگذاری را دارند. بر ‌ مبنای نتایج به‌دست آمده می ‌ توان استدلال کرد یک عامل کلیدی و مطمئن برای استقرار نظام فدرال در ایران، به‌کارگیری نظام اداری مدرن براساس مؤلفه ‌ های مذکور است.