شناسایی فرایند تأثیرگذاری برنامه­درسی پنهان بر شکل­گیری همدلی بالینی دستیاران گروه داخلی دانشگاه­های علوم پزشکی ایران: یک مطالعه کیفی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی همدان

2

3 دانشگاه علوم پزشکی همدان

doi
10.22034/hecs.2026.454913.1925
چکیده

هدف این پژوهش، بررسی چگونگی تأثیر برنامه‌درسی پنهان بر شکل‌گیری همدلی بالینی در دستیاران گروه داخلی دانشگاه‌ های علوم پزشکی ایران است. این مطالعه با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از نظریه داده ‌بنیاد انجام شده است. ابزار گردآوری داده‌ ها مصاحبه‌ های نیمه‌ساختاریافته بود و نمونه گیری به روش هدفمند ملاکی تا رسیدن به اشباع نظری صورت گرفت. در این راستا، 22 نفر از دستیاران گروه داخلی دانشگاه ‌ های علوم پزشکی شهر تهران مورد مصاحبه قرار گرفتند. داده های حاصل از کدگذاری باز، محوری و انتخابی به 13 مقوله اصلی دسته‌ بندی شدند که در قالب مدل پارادایمی شامل شرایط علی (مهارت ‌ های پایه، تدریس، نظارت و ارزیابی)، مقوله کانونی (توانایی‌ های همدلانه در مراقبت)، راهبردهای شکل گیری ارتباط همدلانه (حمایت های مادی و معنوی)، زمینه (محیط کاری بیمارستان ها و درمانگاه ها، رضایت شغلی، و نقش سرپرستان بالینی)، شرایط مداخله ‌ گر (ویژگی‌های شخصیتی و روانی، سبک زندگی) و پیامدها (فردی و دانشگاهی) سازمان‌دهی شدند. یافته ‌ ها نشان می ‌ دهد که تقویت رویکرد همدلانه در دستیاران، کیفیت خدمات درمانی را بهبود می ‌ بخشد. بر این اساس، آموزش مهارت ‌ های انسانی در کنار دانش تخصصی، ارزیابی رسمی این توانایی‌ها، رعایت استانداردهای بین‌المللی، کاهش نارضایتی و فرسودگی شغلی، و ایجاد روابط حمایتی و سازنده، از راهکارهای مؤثر در توسعه این مهارتها محسوب می‌شوند.