دین و الهیات جهانی در منظومه فکری اسلام
نویسندگان
1 دانشیار گروه منطق فهم دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
doi
0195چکیده
الهیات جهانی از کلانمسائل فلسفه دین به دنبال اصول و ارزشهای مشترک الهیاتی است تا بر اساس آن در راستای تحقق گفتوگوی میان پیروان ادیان به نیازهای مشترک الهیاتی آنان پاسخ بگوید. طرح این مسئله در جهان غرب، نظریههای مختلفی را به همراه داشته است که از جمله آن میتوان نظریه «کثرتگرایی دینی»، نظریه «وحدت متعالی ادیان»، نظریه «شمولگرایی افراطی» و.... نام برد؛ اما بر اساس آموزههای اسلام میتوان تبیینی از دین جهانشمول و به تبع آن الهیات جهانی ارائه داد که ضمن پذیرش جهانشمولی، عقلانیت آن، آسیبهای نسبیتگرایی و کثرتگرایی دینی را به دنبال نداشته باشد؛ بنابراین الهیات جهانی در منظومه فکری اسلام، دارای منطق خاصی است که ضمن ابتنا بر مبانی و زیرساختهای نظری، دارای معیارها و ملاکهای خاصی است که تضمینکننده وجه الهیاتی و جهانشمولی آن خواهد بود. معیارهای الهیات جهانی عبارتاند از الهیبودن، جهانشمولی، جامعیت و جاودانگی و مبانی الهیات جهانی نیز در محورهای هستیشناختی، معرفتشناختی، انسانشناختی، دینشناختی و... قابل طبقهبندی هستند. با توجه به معیارهای یادشده و مبانی و زیرساختهای آن میتوان درباره سازوکار و مکانیسم تعامل و گفتوگو با پیروان دیگر ادیان نیز داوری نمود؛ ازاینرو مقاله حاضر میکوشد با روش عقلی و نقلی، ضمن طرح معیارها و مبانی الهیات جهانی به راهکارهای عملی تعامل با پیروان دیگر ادیان، به مثابه برایند این الهیات بپردازد.