واکاوی وضعیت موجود برنامههای درسی دانشآموزان مقطع متوسطه اول دارای نیازهای ویژه از منظر توجه به مهارتهای اجتماعی (رویکرد داده بنیاد)
نویسندگان
1 دانشگاه آزاد اسلامی
2 دانشگاه آزاد اسلامی
3
4
doi
10.48310/ise.2026.21364.1484چکیده
پیشینه و اهداف: با توجه به تحولات آموزشی و نیاز روزافزون به توسعه مهارتهای اجتماعی در میان دانشآموزان، بهویژه گروههای دارای نیازهای ویژه، بازنگری در برنامههای درسی ضرورتی انکارناپذیر است. هدف این پژوهش، شناسایی وضعیت موجود برنامههای درسی دانشآموزان مقطع متوسطه اول دارای نیازهای ویژه از منظر توجه به مهارتهای اجتماعی بود.روشها: پژوهش با رویکرد کیفی و روش نظریه دادهبنیاد انجام گرفت. جامعه آماری شامل 21 نفر از خبرگان برنامهریزی درسی و آموزش دانشآموزان با نیازهای ویژه بود که با نمونهگیری هدفمند ملاکمحور انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته گردآوری و بهروش کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد. برای اطمینان از اعتبار و پایایی از معیارهای لینکلن و گوبا استفاده گردید.یافتهها: نتایج منجر به استخراج ۴۰ مفهوم و ۱۶ مقوله اصلی شد. پدیده محوری «ناکارآمدی برنامه درسی در آموزش مهارتهای اجتماعی» بود. عوامل مؤثر شامل شرایط علّی (محیط یادگیری و اهداف آموزشی)، راهبردی (روشهای تدریس و ارزیابی)، زمینهای (فرهنگ سازمانی)، و مداخلهگر (توانمندی منابع انسانی و غلبه رویکرد سنتی) شناسایی گردیدند.نتیجهگیری: برنامههای درسی موجود، توجه کافی به آموزش مهارتهای اجتماعی دانشآموزان دارای نیازهای ویژه ندارند و تمرکز اصلی بر مباحث نظری است. بازنگری در اهداف و محتوا و ارتقای توان حرفهای معلمان، برای تحقق آموزشهای مهارتمحور و تربیت اجتماعی دانشآموزان ضروری است.
