فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در میان مطبوعات عصر مشروطه، روزنامه‌های حبل‌المتین تهران و صبح صادق نقش مؤثری در بازتاب تحولات ایالات و ولایات ایفا کردند. با آنکه ولایت خمسه در تاریخ‌نگاری مشروطه کمتر موردتوجه قرار گرفت و کنش‌های اجتماعی و سیاسی آن در پرده‌ای از ابهام باقی ماند، این دو روزنامه در کنار منابع دیگر، بخشی از رخدادهای ولایت خمسه را پوشش دادند. آنچه در این میان اهمیت دارد، بررسی مشی خبری، جهت‌گیری سیاسی و نوع روایت جراید مورد بحث دربارۀ حوادث ولایت خمسه است؛ موضوعی که تاکنون به‌صورت مستقل تحلیل و بررسی نشده است. پرسش پژوهش حاضر این است که رویکرد خبری، تأثیرات و محتوای روزنامه‌های حبل‌المتین تهران و صبح صادق نسبت به حوادث ولایت خمسه چگونه بود؟ بر اساس مدعای اولیه، این دو روزنامه با­وجود گرایش به مشروطه‌خواهی، در بازتاب رخدادهای زنجان رویکردی میانه‌رو اتخاذ کردند. انتشار اصلاحیه‌ها، ضمائم و نامه‌های مردمی مؤید این رویکرد است. حضور برخی از زنجانی‌ها در تحریریۀ صبح صادق نیز موجب تمرکز بیشتر بر مسائل این ولایت شد؛ باوجود انتشار عرایض تظلّم‌آمیز، نتایج خبری این جراید در موضوعاتی چون مقابله با تعدی خوانین و مهار ناامنی‌ها، در ولایت خمسه به نتیجۀ مطلوبی نرسید. این مقاله با گردآوری داده‌های کتابخانه‌ای، با شیوۀ تحلیل محتوا و با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی درصدد پاسخ به سؤال­ها و ابهام­‌های مطرح شده است.