مبانی تأسیس و شخصیت حقوقی صندوق جبران خسارات ناشی از جرایم و تخلفات بازار سرمایه ایران؛ رهنمودهایی از حقوق آمریکا

نویسندگان
doi
10.22080/lps.2026.31103.1854
چکیده

«صندوق منصفانه» (Fair Fund) راهکاری است که در نظام حقوقی آمریکا، جهت جبران خسارات ناشی از جرایم و تخلفات بازار سرمایه پیش‌بینی شده است. در ادبیات حقوقی کشورمان نیز، پیش‌تر چالش‌های پیدایش صندوق مشابه در ایران طرح و پاسخ‌های متناسب جهت دفع این چالش‌ها ارائه شده است. اینک، پرسش قابل‌طرح درباره صندوق موصوف در نظام حقوقی ایران این است که اولاً، مبانی تأسیس صندوق یادشده کدام‌اند؟ ثانیاً، در فرض تأسیس این صندوق در ایران، آیا امکان پیش‌بینی شخصیت حقوقی برای آن وجود دارد یا خیر؟ در این مقاله که به روش توصیفی – تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای فراهم آمده، سعی می‌شود پاسخ به این پرسش‌ها با نگاه به تجربه مشابه صندوق منصفانه در کشور آمریکا ارائه شود. در پایان، نتیجه آنکه، اولاً، می‌توان «اصل جبران کامل خسارات»، «عدالت افقی» و «اصل سرعت» را به‌عنوان مبانی تأسیس صندوق جبران خسارات ناشی از جرایم و تخلفات در بازار سرمایه ایران معرفی نمود. ثانیاً، پیش‌بینی شخصیت حقوقی درخصوص صندوق تأمین خسارت‌های بدنی با کارکردی مشابه در مقایسه با صندوق موضوع این نوشتار و همچنین، اعطای شخصیت حقوقی به صندوق‌های «الف» و «ب» اداره تصفیه امور ورشکستگی، ضرورت اجتناب از ترجیح بلامرجح و وجود شرایط منطقی و عقلائی اعطای شخصیت حقوقی در ما نحن فیه همگی جانب پیش‌بینی شخصیت حقوقی برای صندوق جبران خسارات ناشی از جرایم و تخلفات بازار سرمایه ایران را تقویت می‌کنند.