مبانی فقهی مشروعیت مالیات سبز در کاهش آلایندگی صنایع بالادستی

نویسندگان
doi
10.22080/lps.2025.28368.1702
چکیده

ایران به دلیل مالکیت بر بخش عظیمی از ذخایر نفتی و گازی جهان به شکل محسوسی در معرض آلودگی‌های ناشی از صنعت نفت و گاز که مهم‌ترین بخش اقتصاد کشور را تشکیل می‌دهد، قرار دارد. بخش قابل توجهی از این آلودگی‌ها از صنعت بالادستی نفت و گاز این بخش از اقتصاد کشور که با هزینه و مخاطرات فراوان همراه است، ناشی می‌شود. در این راستا مالیات و حقوق مالیاتی، یکی از سیاست‌های پرکاربرد در سال های اخیر است که صرف نظر از اهداف سنتی، به عنوان ابزاری سبز و به منظور پوشش اهداف غیرسنتی، در دستیابی به آنچه به عنوان اقتصاد سبز با هدف تحقق توسعه سبز شناخته می‌شود، نقش مضاعفی را ایفا کرده است. در همین راستا پژوهش توصیفی- تحلیلی حاضر، با هدف تبیین جواز شرعی مالیات سبز، به بررسی این پرسش می‏پردازد که: مبنای مشروعیت اخذ مالیات سبز در جهت کاهش آلودگی ناشی از صنعت بالادستی چیست؟ ازآنجاکه مالیات سبز و آلودگی صنایع بالادستی ازمسائل مستحدثه و نوپیداست و بالطبع نصی از کتاب و سنت و اقوال فقها به نحو خاص در این باره وجود ندارد، اقناع مخاطبان (آلوده سازان صنعت بالادستی) و درنهایت افکار عمومی از لحاظ مشروعیت این خط مشی ضرورت دارد و تبیین مبانی فقهی این قانون بر قوت ضمانت اجرای آن می افزاید. یافته‌ها حاکی از مشروعیت «مالیات سبز» بر اساس دلایل معتبر فقهی است. قواعدی از قبیل «لاضرر» و «حکم حکومتی»، «سیره عقلا» و«حکم عقل» از دلایل قابل استناد در مشروعیت «مالیات سبز بر آلایندگی صنایع بالادستی» هستند.