تعدد جرم اطفال و نوجوانان و پاسخدهی به آن در حقوق جزای ایران، عراق و مصر
نویسندگان
doi
10.22080/lps.2025.29768.1776چکیده
یکی از موضوعات چالشبرانگیز در حقوق جزای ایران، مسأله تعدد جرم اطفال و نوجوانان از لحاظ امکان شمول و چگونگی پاسخدهی به آن است که باعث ایجاد اختلافنظر و تشتت آراء شده است. به همین منظور نگارندگان، با هدف تبیین حکم این موضوع در ایران با رویکردی تطبیقی در حقوق جزای عراق و مصر و به روش توصیفی و تحلیلی و با مداقه در سیاق کلمات و عبارات به کار رفته در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و با اتکاء بر تکنیکها و قواعد تفسیری حقوق جزا و در راستای تبعیت از اصل تفسیر کودک-مدارانه از قوانین مرتبط با اطفال و نوجوانان به این نتایج دست یافته اند که در حقوق جزای ایران مقررات تعدد جرم فقط درباره افراد نوجوان (بالغ زیر 18 سال تمام شمسی) قابل اجراء بوده و اطفال از شمول این مقررات خارجاند؛ چراکه از یکسو، اطفال بزهکار فاقد مسئولیت کیفری بوده (ماده 146 ق.م.ا) و ماهیت واکنش اجتماعی علیه آنان از نوع اقدام تأمینی و تربیتی بوده (ماده 148 ق.م.ا) و از سوی دیگر، مقررات تعدد جرم ناظر بر مجازات و افراد واجد شرایط مسئولیت کیفری (اعم از بالغ زیر 18 سال تمام شمسی و یا بالای آن) میباشد. همچنین، در کشورهای عراق و مصر نیز، همسو با ایران، این مقررات فقط در خصوص گروه سنی مشخصی از افراد زیر 18 سال (9 تا 18 سال در عراق و 12 تا 18 سال در مصر) قابل اجراء خواهد بود، به نحوی که ماهیت واکنش اجتماعی در قبال تعدد جرائم آنان با کمی تفاوت جنبه ارفاقی، اصلاحی و مداراگرایانه در مقایسه با افراد بالای 18 سال دارد.