فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از بهترین راه‌ها برای شناخت پدیده‌های گوناگون مرتبط با ساختارهای سیاسی و اقتصادی و همچنین فرهنگ عمومی و اجتماعی، بررسی دیدگاه افرادی است که به‌مثابه ناظر خارجی پدیده‌ها را ارزیابی می‌کنند؛ ازاین‌رو، بررسی آثار به‌جامانده از سیاحان و جهانگردانی که با اهداف گوناگون به گیلان سفرکرده و سفرنامه یا کتاب خاطرات به‌ جا نهاده‌اند، حائز اهمیت است. سؤال اصلی تحقیق آن است که کنش‌های دینی گیلانیان چگونه در سفرنامه‌های عصر قاجار منعکس شده است؟ در پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوای کمی، تلاش شده است تا در راستای شناخت و آشنایی بیشتر با تاریخ اجتماعی گیلان، به واکاوی و بازنمایی کنش‌ها و نمادهای دینی مطرح‌شده در سفرنامه‌های اروپایی دورة قاجار پرداخته شود؛ از جنبة نظری با استفاده از نظریه بازنمایی استوارت هال شاخص‌ها و مقوله‌های گزینش‌شده، در حیطه جغرافیایی گیلان از نگاه سیزده سفرنامه‌نویس اروپایی مورد بررسی قرار گرفته است؛ سفرنامه‌نویسانی که در گیلان اقامت داشته و یا در مقاطعی از این سرزمین عبور کرده‌اند. داده‌های به‌دست آمده در قالب سه مقوله اصلی «مناسک و نمادها» با بیشترین فراوانی شاخص‌های اماکن مذهبی، دعا و توسل و توجه به پیامبران، «احکام» با بیشترین فراوانی حجاب زنان، ناپاک‌بودن غیرمسلمان و شراب‌خواری و «ادیان» توجه به ادیان اسلام و مسیحیت دسته‌بندی شدند.