دیپلماسی فرهنگی دیجیتال: واکاوی ظرفیتها و چالشهای شبکههای اجتماعی در بهبود مناسبات فرهنگی بینالمللی ایران
نویسندگان
doi
10.22034/imrl.2025.544360.1335چکیده
در عصر دیجیتال، شبکههای اجتماعی به عنوان ابزاری مؤثر، نقشی بیبدیل در شکلدهی به روابط بینالملل ایفا میکنند. این پژوهش با هدف بررسی نقش این شبکهها در سیاستگذاری و توسعه روابط فرهنگی بینالمللی ایران انجام شد. هدف اصلی، تحلیل تأثیر آنها بر تعاملات فرهنگی ایران و ارائه راهکار برای بهرهگیری بهینه در جهت تقویت دیپلماسی فرهنگی بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۸ متخصص حوزههای فرهنگی، رسانه و دیپلماسی انجام شد. دادهها با تحلیل مضمون و کدگذاری باز تجزیه و تحلیل گردید. جامعه آماری شامل اساتید دانشگاه، پژوهشگران و کارشناسان رسانه بود که به روش نمونهگیری گلوله برفی انتخاب شدند. یافتهها نشان میدهد شبکههای اجتماعی به عنوان ابزاری قدرتمند، دسترسی سریع به اطلاعات فرهنگی، ترویج فرهنگ ایرانی و ایجاد تعامل مستقیم با جوامع بینالمللی را فراهم میکنند. این شبکهها پلی برای معرفی فرهنگ، هنر و ارزشهای ایرانی به جهانیان و ارائه تصویری مثبت از ایران هستند. با این حال، چالشهایی مانند امنیت اطلاعات، انتشار محتوای نادرست و محدودیت دسترسی به برخی پلتفرمها، استفاده بهینه را با دشواری مواجه کردهاند. شبکههای اجتماعی پتانسیل بالایی برای تقویت روابط فرهنگی بینالمللی ایران دارند. با این وجود، برای بهرهگیری مؤثر، نیاز به تدوین استراتژیهای جامع شامل آموزش کارکنان، تولید محتوای جذاب و مدیریت چالشهای امنیتی است. این پژوهش پیشنهاد میکند سازمانهای فرهنگی ایران با حضور فعالتر در شبکههای اجتماعی، به تقویت دیپلماسی فرهنگی و بهبود تصویر ایران در جهان کمک کنند.