دلالت‌های حاکمیتی و سیاستی پارک‌ها و فضاهای موضوعی دینی با تأکید بر ابعاد رسانه‌ای: مطالعه تطبیقی اسلام، مسیحیت و یهودیت

نویسندگان
doi
10.22034/imrl.2025.524224.1312
چکیده

پارک‌ها و فضاهای موضوعی دینی در قالب یک رسانه، روایت‌هایی از مفاهیم و ماجراهای دینی ارائه می‌کنند. این ترکیب از دین، هنر و فناوری دارای کارکردهای معرفتی، فرهنگی، اجتماعی، گردشگری، اقتصادی، سیاسی و حاکمیتی است. ساخت اوّلین نمونه‌ها در حدود قرن هفدهم میلادی با اقبال به مفهوم عهدینی «سرزمین مقدّس» آغاز شد. با وجود اشارات ۴۰ ساله در ادبیات رسانه‌ای و پژوهشی، این حوزه از حوالی سال ۲۰۱۶ به عنوان یک موضوع پژوهشی مستقل شناخته شد. این پژوهش با هدف معرفی این نوع از پارک‌ها و فضاهای موضوعی و تأکید بر ضرورت توجه به آنها، به تشریح مهم‌ترین دلالت‌های حاکمیتی و سیاستی مربوطه در اسلام، مسیحیت و یهودیت می‌پردازد. پس از شناسایی بیش از ۱۵ نمونه، تحلیل کیفی ادبیات پژوهشی و رسانه‌ای مرتبط با آنها از منظر حاکمیتی و سیاستی صورت می‌پذیرد. موضوعات گفتمانی، گردشگری دینی، فعالیت‌های باستان‌شناسانه و برخی اقدامات نظامی و جنگی، حاکی از اهمیت توجه ویژه به رژیم اسرائیل در وراء یهودیت و مسیحیت است. در خارج از این رژیم، کلیّت دلالت‌ها در فضای مسیحی با وجود رونق کمتر در سال‌های اخیر، مشتمل بر برخی حمایت‌های نهادی، توجه به مفهوم «سرزمین مقدّس» و استفاده از ماجرای کشتی نوح (ع) بوده است. در اسلام نیز مضامین عمومی دینی در نمونه‌های معدود، نمادهای نظامی - معنوی در برخی موارد و عدم توجه به پروژه‌های راهبردی مشاهده می‌شود.