تأثیر هژمونی فرهنگی بر بینامتنیت پسااستعماری در داستانهای "الماسها ابدیاند"، اثر ایان فلمینگ و "بریقالماس"، اثر نبیل فاروق با تکیه بر نظریه هومی بابا
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
2 استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
3 دانشآموختۀ دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران
doi
10.22059/jor.2022.297086.1945چکیده
بینامتنیت پسااستعماری نظریة نوین بینامتنی است که هدف آن تحلیل روابط بینامتنی متون کشورهای استعمارشده با متون غربی و میزان تأثیرپذیری از آن است. هستة مرکزی این مطالعات را هژمونی فرهنگی تشکیل میدهد. نظریهپردازان پسااستعماری معتقدند استعمارگران با القای فرهنگ غرب بهعنوان فرهنگ برتر، کشورهای فرودست را رضایتمندانه به اطاعت از خود وامیدارند و متنها به عنوان یک رسانة مهم نقش اساسی در این زمینه دارند. بریقالماس نبیل فاروق نمونهای از داستان عربی در ژانر جاسوسی است که شواهد بیانگر برگرفتگی آن از یک داستان انگلیسی بهنام الماسها ابدیاند است. پژوهش حاضر تلاش نموده تا با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر نظریة پسااستعماری هومیبابا به چگونگی ایجاد رابطه توسط نویسندة آن بهعنوان سوژة استعمارزده با متن غربی بپردازد. نتایج حاصل حاکی از آن است که اولاً در رابطة برگرفتگی این داستان تغییر و جایگشت جدی بر تقلید غلبه دارد؛ ثانیاً اقتباس این مؤلف شرقی از سبک جاسوسی غربی آگاهانه بوده و نه تنها منجر به تقلید کورکورانه نشده، بلکه عاملی گشته برای بهرخکشیدن توان او در تولید متون جدید همراه با حفظ فرهنگ عربی و دعوت دیگر فرهنگها به پیوند و احترام به انسانیت فارغ از رنگ و نژاد.