تأثیر هژمونی فرهنگی بر بینامتنیت پسااستعماری در داستان‌های "الماس‌ها ابدی‌اند"، اثر ایان فلمینگ و "بریق‌الماس"، اثر نبیل فاروق با تکیه بر نظریه هومی بابا

نویسندگان

1 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

2 استاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

3 دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران

doi
10.22059/jor.2022.297086.1945
چکیده

بینامتنیت پسااستعماری نظریة نوین بینامتنی است که هدف آن تحلیل روابط بینامتنی متون کشورهای استعمارشده با متون غربی و میزان تأثیرپذیری از آن است. هستة مرکزی این مطالعات را هژمونی فرهنگی تشکیل می­دهد. نظریه­پردازان پسااستعماری معتقدند استعمارگران با القای فرهنگ غرب به­عنوان فرهنگ برتر، کشورهای فرودست را رضایت­مندانه به اطاعت از خود وامی­دارند و متن­ها به عنوان یک رسانة مهم نقش اساسی در این زمینه دارند. بریق­الماس نبیل فاروق نمونه­ای از داستان عربی در ژانر جاسوسی است که شواهد بیانگر برگرفتگی آن از یک داستان انگلیسی به­نام الماس­ها ابدی­اند است. پژوهش حاضر تلاش نموده تا با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر نظریة پسااستعماری هومی­بابا به چگونگی ایجاد رابطه توسط نویسندة آن به­عنوان سوژة استعمارزده با متن غربی بپردازد. نتایج حاصل حاکی از آن است که اولاً در رابطة برگرفتگی این داستان تغییر و جایگشت جدی بر تقلید غلبه دارد؛ ثانیاً اقتباس این مؤلف شرقی از سبک جاسوسی غربی آگاهانه بوده و نه تنها منجر به تقلید کورکورانه نشده، بلکه عاملی گشته برای به­رخ­کشیدن توان او در تولید متون جدید همراه با حفظ فرهنگ عربی و دعوت دیگر فرهنگ­ها به پیوند و احترام به انسانیت فارغ از رنگ و نژاد.