بررسی مقایسه‌ای دیدگاه ملاصدرا و جان هیک در باب کیفیت بدن اخروی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی. hamid.eskandari65@gmail.com

2 دانش‏ آموخته کارشناسی ارشد فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی. pourveisimojgan@yahoo.com

3 دانش‏ آموخته کارشناسی ارشد فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی. kordyardakany@yahoo.com

4 دانشیار گروه فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی. asadi@atu.ac.ir

doi
چکیده

ملاصدرا بر اساس اصولی ازجمله اصل جسمانیةالحدوث و روحانیةالبقاء، حرکت جوهری و سیر نفس بین عوالم سه‌گانه و اثبات تجرّد قوه خیال، ضرورت وجود بدن اخروی و نحوه‌ پیدایش آن و همچنین کیفیت آن را بیان می‌کند. طبق دیدگاه او بدن اخروی بدنی مثالی است که عینیت آن با بدن دنیوی بر اساس ملاک این‌همانی شخصی روشن می‌گردد. در این دیدگاه بدن مثالی بدنی جسمانی با ماده متفاوت و متناسب با عالم خیال است که با فاعلیت نفس خلق می‌شود. جان هیک نیز با اعتقاد به بازآفرینی انسان به عنوان واحد جسمی- روانی توسط قدرت پروردگار و ارائه نظریه بدل، وجود بدن اخروی را اثبات و آن را بدلی مشابه بدن دنیوی با ماده‌ متفاوت، اما غیرروحانی معرفی می‌کند. او ملاک این‌همانی شخصی را حافظه می‌داند و به همین سبب بدن اخروی را بدنی جدید و غیر از بدن دنیوی تلقی می‌کند. در مقام مقایسه، دو دیدگاه دارای نقاط اشتراک و افتراقی هستند که بر اساس آنها می‌توان دیدگاه جان هیک از فیلسوفان سنت دینی مسیحی را به دیدگاه صدرالمتألهین، بزرگ‌ترین فیلسوف اسلامی، نزدیک دانست.