تحلیل جنسیتی بیم‌ ها و امیدهای دانشجویان در بستر شبکه‌ های اجتماعی

نویسندگان
doi
10.30465/ws.2025.51976.4408
چکیده

پژوهش حاضر با استفاده از روش کیفی و نظریه زمینه‌ای، درصدد واکاوی و تحلیل کیفی تفاوت‌های جنسیتیِ بیم‌ها و امیدهای دانشجویان در بستر شبکه‌های اجتماعی است. داده‌ها از طریق مصاحبه عمیق با 14 دانشجوی دختر و 15 دانشجوی پسر در دانشگاه‌های شهر تهران جمع‌آوری و طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که پیامدهای تعاملات و استراتژی‌های دانشجویان در مواجهه با شرایط محیطی، دو جنبه دارد: استفاده آگاهانه از شبکه‌های اجتماعی و تمرکز بر اهداف فردی، باعث تقویت امید، تاب‌آوری و رشد فردی می‌شود؛ اما مواجهه با محتوای منفی و بازنمایی اغراق‌شده زندگی دیگران، در کنار تجربیاتی مانند احساس تبعیض و نابرابری در توزیع فرصت‌ها به افزایش اضطراب و کاهش امید اجتماعی می‌انجامد. مقوله هسته مطالعه حاضر «پویایی امید اجتماعی دانشجویان در تعامل با شبکه‌های اجتماعی» است که با درنظرگرفتن تفاوت‌های جنسیتی، مقولات اصلی و فرعی را به یکدیگر پیوند می‌دهد. برای تقویت امید اجتماعی، راهکارهایی جنسیت‌محور پیشنهاد شده است: سیاست‌های حمایتی متناسب با نیازهای جنسیتی، آموزش سواد رسانه‌ای، حمایت از تولید محتوای مناسب، برنامه‌های معنویت‌محور، و تقویت مهارت‌های مقابله‌ای. این رویکردهای جنسیت‌محور می‌تواند به شکل‌گیری نسلی امیدوار، توانمند و مقاوم در برابر چالش‌های اجتماعی کمک کند.