تحلیل پویای الگوی تجارت ایران در چارچوب توافقات منطقه‌ای: رهیافت شبکه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 استادیار گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 استادیار گروه کامپیوتر دانشکده علوم ریاضی و کامپیوتر دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 استاد گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.48308/jem.2021.223052.1633
چکیده

در مطالعه‌ی حاضر به تحلیل تجارت ایران با استفاده از رهیافت شبکه پیچیده و نقش سه موافقتنامه تجاری اکو، D8 و سازمان کنفرانس اسلامی درشبکه تجارت جهانی پرداخته شده است. بدین منظور، ابتدا با استفاده از داده‌های 150 کشور طی سال‌های 2019-2010 و به کارگیری رهیافت شبکه‌های پیچیده و استفاده از الگوریتم کشف اجتماع لوین، اجتماعات تجاری شناسایی و با استفاده از شاخص‌های مرکزیت، خوشگی و تراکم، جایگاه و موقعیت تجاری کشور ایران در اجتماعات تجاری منتخب بررسی و با شبکه موافقتنامه‌های تجاری با استفاده از معیار نظریه اطلاعات مقایسه گردیده است. نتایج نشان می‌دهد که کشور ایران طی دوره‌ی مورد بررسی در اجتماع تجاری آسیا-آفریقا قرار دارد. همچنین نتایج شاخص تراکم و خوشگی بیانگر بهبود روابط تجاری چندجانبه بین کشورهای مورد نظر بوده، ولی شاخص‌های مرکزیت نشان‌دهنده‌ی تنزل جایگاه کشور ایران در سال 2019 نسبت به سال 2010 در اجتماع تجاری مذکور است. همچنین معیار نظریه اطلاعات نشان‌دهنده‌ی آن است که موافقتنامه‌های تجاری نقش مهمی در تصمیم کشورها برای تجارت نداشته و در طی دوره‌ی مذکور این نقش در شبکه تجارت جهانی در حال تضعیف بوده است. بنابراین نقش قدرت‌های فرامنطقه‌ای در بهبود روابط تجاری کشور بسیار مؤثر است.