مبانی الهیات وجودگرا در تفکر مک‌کواری

نویسندگان

1 پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

doi
چکیده

نوشتار حاضر در صدد تبیین مبانی الهیاتِ جان مک‌کواری متأله معاصر مسیحی و سنجش و ارزیابی دیدگاه‌های وی در این عرصه است. مهم‌ترین مبانی الهیات او عبارت‏اند از: تعریف الهیات، عوامل سازندة الهیات، نسبت الهیات و فلسفه، اقسام الهیات و روش الهیات. او می‌کوشد تعریفی جامع با رویکردی وجودی از الهیات به دست دهد. عوامل سازندة الهیات او عبارت‏اند از: تجربه، وحی یا انکشاف، کتاب مقدس، سنّت، فرهنگ و عقل. وی در تبیین نسبت الهیات و فلسفه، تأثیر فلسفة وجودیِ مارتین هایدگر و پدیدارشناسیِ ادموند هوسرل بر الهیات را مورد تأکید قرار می‌دهد. او همچنین الهیات نظام‌‌مند را به الهیات فلسفی، نمادین و کاربردی تقسیم و جایگاه سبک‌های مختلف الهیات را تعیین می‌کند. روش الهیات وی نیز ترکیبی از روش‌های توصیف، تفسیر و کاربرد است. مک‌کواری در این مسیر به‏خوبی می‌کوشد زبان الهیات را واضح و منسجم و برای انسان معاصر غربی فهم‌پذیرتر سازد و تفسیری جدید از برخی آموزه‌های مسیحیت به دست دهد و از این حیث کار وی دارای نقاط قوّتی است؛ لیکن نقدهایی نیز بر برخی از دیدگاه‌های او وارد است: اینکه تجربه- به‏ویژه تجربة دینی از امر قدسی- را یک عامل سازندة الهیات می‌داند؛ اینکه وحی را وجه یا جنبه‌‌ای از تجربة دینی می‌داند؛ اینکه به کارکرد نظریِ عقل در ایجاد الهیات با دیده تردید و گاه انکار می‌نگرد و اینکه روش توصیفِ پدیدارشناختی را یقینی‌تر از استدلال عقلی معرفی می‌کند. در نوشتار حاضر به این نقدها نیز پرداخته خواهد شد.