فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهسابقه و هدف: گیاهان دارویی از بزرگترین منابع نجات‌‌بخش زندگی بشر می‌باشند و در تاریخ بشر برای درمان پزشکی مورد استفاده قرار گرفته‌‌‌اند. بشر به‌طور سنتی به این گیاهان برای درمان بیماری‌ها و آگاهی از گیاهان دارویی و همچنین به‌منظور دسترسی و استفاده منظم به این گیاهان به مناطق مختلفی از جهان که این گیاهان در آن‌ها می‌روید نیاز دارد. مارچوبه (Asparagus officinalis L.) گیاهی چندساله، علفی، دوپایه، متعلق به خانواده مارچوبگان (Asparagaceae) است و با بیش از یک متر ارتفاع بوده که در دسته سبزی‌های ویژه قرار داشته و دارای ارزش غذایی و خواص درمانی بسیار زیادی است. به منظور ارزیابی و انتخاب ژنوتیپ‌های برتر و رسیدن به ژنوتیپ‌هایی با عملکرد اسپیر از نظر مواد موثره بالا و عناصر غذایی این آزمایش انجام گرفت.مواد و روش‌ها: به‌منظور بررسی مواد مؤثره و عناصر معدنی ژنوتیپ‌های گیاه سبزی-دارویی مارچوبه، آزمایشی در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان صورت گرفت. در این تحقبق هدف تنوع و انتخاب ژنوتیپ های برتر از نظر صفات رویشی و کیفیت و متناسب با شرایط آبی کشور بود به همین دلیل همه ژنوتیپها در شرایط آبیاری حداکثر تخلیه مجاز رطوبتی پرورش و ارزیابی شدند. بنابراین 16 ژنوتیپ حاصل از کشت بذور نسل دوم به‌دست‌آمده از رقم جرسی (Jerrci) مارچوبه مورد برسی قرار گرفتند. بستر کشت برای تمام گلدان‌ها یکسان بوده و شامل 35 درصد خاک باغچه + 35 درصد ماسه + 30 درصد کمپوست زباله شهری خشک بود. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS (نسخه 1/9) صورت پذیرفت و جهت مقایسه میانگین داده‌ها از آزمون توکی استفاده شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد صفات مورد بررسی در ژنوتیپ‌های مختلف، معنی‌دار بود و ژنوتیپ‌ها نسبت به هم دارای تفاوت‌های معنی‌داری بودند، به‌طوری‌که در مورد صفت فنل اسپیر بیشترین مقدار فنل (10/4 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) در ژنوتیپ شماره 103 در نوع اسپیر سبز دیده شد. نتایج حاصل از سنجش مقدار فلاونوئید نیز نشان داد که بیشترین (48/6 میلی‌گرم بر گرم وزن تر) در ژنوتیپ شماره 135 در نوع اسپیر سبز بدست آمد. همچنین درصد آنتی‌اکسیدان نیز در انواع اسپیر تفاوت نشان داد و بیشترین درصد آنتی‌اکسیدان در اسپیر سبز (15/74 درصد) در ژنوتیپ 149 و در اسپیر سفید (06/73 درصد) در ژنوتیپ شماره 29 دیده شد. در مورد عناصر غذایی نیز بیشترین مقدار کلسیم و منیزیم در ژنوتیپ 149 در سال دوم و 135 در سال سوم بدست آمد. مقایسات میانگین برای درصد فسفر بیان کرد که بیشترین درصد این عنصر در ژنوتیپ 50 در سال سوم بوده و با برخی از ژنوتیپ ها اختلاف معنی‌داری نداشت و همچنین کمترین درصد فسفر در ژنوتیپ شماره 48 در سال دوم گزارش شد. همچنین مقایسات میانگین برای درصد پتاسیم نیز، بیشترین درصد این عنصر در ژنوتیپ 49 در سال دوم نشان داد. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج بدست آمده می‌توان عنوان کرد که ژنوتیپ‌های 149، 29، 135 و 103 از بین 16 ژنوتیپ‌های مورد بررسی دارای ویژگی‌های برتری بوده و برای اصلاح و تولید ارقام جدید مورد استفاده قرار داد و ژنوتیپ‌های برتر به عنوان گیاهان با عملکرد از نظر مواد موثره بالا در نظر گرفت و به عنوان رقم جدید مشتق شده از رقم جرسی معرفی کرد.