خوانش ملاصدرا از برهان حدوث متکلمان
نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطبایی
2 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی
doi
issn:1029-4538چکیده
برهان حدوث متکلمان در اثبات وجود خدا مبتنی بر حدوث عالم (ماسوی الله) و درنتیجه وابستگی آن به مبدئی قدیم است. بدینگونه که مناط نیاز معلول به علت را حدوث آن قرار میدهند. اما حکما مناط نیاز به علت را امکان ماهوی و ملاصدرا آن را امکان فقری میدانند. در اندیشۀ صدرایی بر برهان حدوث، دو اشکال اساسی وارد است؛ اشکال اول، مبنایی است و بر دخالت دادن حدوث به عنوان مناط نیاز به علت وارد شده و اشکال دوم بر بنای استدلال اینکه حدوث عالم در سطح عوارض و اوصاف بیرونی آن است و متکلمین از سرایت آن به جوهر عالم ناتواناند. ملاصدرا میکوشد بهواسطۀ حرکت جوهری بهنوعی حدوث را متوجه جوهر عالم بداند و برهان را تصحیح کند. این تکاپو گرچه قالب برهان حدوث را حفظ میکند؛ ولی محتوای آن را تغییر کلی میدهد و بیشتر به سمت برهان حرکت نزدیک میکند.
