اقتصاد دیجیتال و مسیر نوآوری: پیوند فناوری، توسعه دیجیتال و کیفیت رشد اقتصادی در کلانشهرهای ایران
نویسندگان
1 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
2 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
3 گروه اقتصاد، واحد شیراز، دانشگاه آزاد اسلامی، شیراز، ایران
doi
10.30473/jier.2026.75511.1509چکیده
این پژوهش به بررسی تأثیر اقتصاد دیجیتال بر نوآوری فناورانه و رشد اقتصادی در شش کلانشهر ایران (تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز، کرج) طی سالهای 1395 تا 1402 پرداخته است. با استفاده از روشهای تحلیل دادههای تابلویی، رگرسیون چندمتغیره و مدلسازی معادلات ساختاری، نتایج نشان میدهد اقتصاد دیجیتال با ضریب تأثیر 0.42 قویترین عامل محرک نوآوری فناورانه است. همچنین، هر 1% افزایش در شاخص اقتصاد دیجیتال منجر به بهبود 0.08 واحدی شاخص رشد سبز میشود.تهران با امتیاز 8.1 در شاخص اقتصاد دیجیتال، 42% از استارتاپها و 35% از ثبت اختراعات کشور را به خود اختصاص داده است. با این حال، شکاف دیجیتالی قابل توجهی بین کلانشهرها مشاهده میشود که اختلاف تهران و کرج به 114% میرسد. از سوی دیگر، صنایع سنتی با ضریب تأثیر منفی 0.25 به عنوان مانعی برای رشد سبز شناسایی شدهاند.یافتهها حاکی از آن است که تحول دیجیتال از طریق سه مسیر اصلی نوآوری، بهرهوری و اشتغالزایی به رشد اقتصادی پایدار منجر میشود. به منظور کاهش نابرابریهای منطقهای، توسعه زیرساختهای دیجیتال پایه، اصلاح نظام آموزشی و ارائه مشوقهای مالیاتی به صنایع دیجیتال پیشنهاد شده است. این مطالعه تحقق رشد اقتصادی 8% را منوط به توسعه اقتصاد دیجیتال دانسته و بررسی تأثیر عوامل خارجی بر این فرآیند را برای تحقیقات آتی توصیه میکند. از جمله راهکارهای عملی میتوان به حمایت از استارتاپهای فناورانه، توسعه شبکه 5G در شهرهای کمتر برخوردار، آموزش مهارتهای دیجیتال و ایجاد مراکز نوآوری منطقهای اشاره کرد