فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهسابقه و هدف: تنش خشکی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین تنش‌های غیرزیستی، رشد و عملکرد گیاه را با تأثیر بر فرآیندهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی مختلف، مانند یکپارچگی غشا، رنگدانه‌های فتوسنتزی، تنظیم اسمزی، روابط آب، بسته شدن روزنه ها و کاهش فعالیت فتوسنتزی کاهش می‌دهد. ریحان (Ocimum basilicum L.) یکی از گونه‌های خانواده Lamiaceae است که به دلیل داشتن طیف گسترده‌ای از خواص دارویی به خوبی شناخته شده است . این گیاه به طور سنتی برای استفاده از آن برای اهداف آشپزی و عطرسازی شناخته شده است. پلی آمین‌ها گروهی از ترکیبات آلی پلی‌کاتیونی با وزن مولکولی کم و دارای دو یا چند گروه آمینی هستند و تقریباً در تمام موجودات زنده یافت می‌شوند. اثر کلی پوترسین، نه تنها در فرآیندهای رشد و نمو گیاهان شرکت می‌کند، بلکه به تحمل در برابر تنش های غیرزیستی مختلف مانند شوری، خشکی، دمای بالا و سرما کمک می-کند. مواد و روش‌ها : این آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی به‌صورت گلدانی در محدوده گلخانه‌ آموزشی و پژوهشی گروه علوم باغبانی دانشکده‌ کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1396 اجرا شد. فاکتور اول تنش خشکی در سه سطح (آبیاری کامل و قطع آبیاری در مرحله شروع رشد زایشی و قطع آبیاری در 50 درصدگلدهی) و فاکتور دوم محلول‌پاشی با پوترسین در سه غلظت (0، 1 و 2 میلی‌مولار) در تیمار شاهد اسپری برگی با آب مقطر انجام شد.یافته‌ها:نتایج بدست آمده نشان داد که در شرایط تنش خشکی پارامترهای رشدی مانند ارتفاع بوته، وزن وخشک ساقه، تعدادبرگ، پارمترهای فیزیولوژیکی مانند رنگیزه های فتوسنتزی، محتوای نسبی آب برگ کاهش و میزان نشت یونی و پرولین افزایش یافتند در مقابل محلول پاشی با پوترسین موجب بهبود پارامترهای رشدی و کاهش میزان نشت یونی گردید. به‌طوری‌که بیشترین میزان ارتفاع بوته (16/60 سانتی متر) وزن تر شاخساره (33/17)، میزان کلروفیل کل (11 میلی گرم در گرم وزن تر) در تیمار بدون تنش و محلول پاشی با غلظت 2 میلی مولار پوترسین بدست آمد، و کمترین میزان این صفات در تیمار قطع آبیاری در ابتدایی رشد زایشی و بدون محلول پاشی با پوترسین مشاهده گردید. بعلاوه بیشترین میزان پرولین (51/2 میکرو مول بر وزن تر) و نشت یونی (56/37 درصد) بترتیب در تیمار قطع آبیاری در شروع رشد زایشی و محلول پاشی با غلظت 2 میلی مولار پوترسین و بدون محلول پاشی حاصل شد. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج بدست آمده تنش خشکی بویژه در شروع رشد زایشی موجب کاهش پارامترهای رشدی و فیزیولوژیکی گردید. از طرفی بکار بردن پوترسین بصورت محلول پاشی از تاثیر مثبت بر رنگیزه های فتوستزی و تنظیم اسمزی موجب بهبود پارامترهای رشدی و فیزیولوژیکی گردید.