فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

امیرخسرو دهلوی از عارفان و شاعران مشهور پارسی‌گوی هندوستان، در نیمۀ دوم قرن هفتم و اوایل قرن هشتم هجری است. منظومۀ «‌دَوَلرانی‌خَضِر‌خان» از مثنویهای اوست که مشتمل بر 4519 بیت است. این مثنوی در داستان واقعی عشق خضر‌خان، پسر علاء‌الدیّن‌محمّد‌شاه‌خلجی با «دیول‌دی» دختر راجه‌گجرات است. توجه به باورو فرهنگ عامه در سراسر داستان این منظومۀ غنایی دیده می شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی آداب و رسوم و آیین سوگ و مصادیق آن در اشعار دولرانی و خضرخان است. خضرخان، پسر پسرعلاء الدین محمدشاه در دهلی بود که به سعایت بدخواهان و حاسدان ابتدا نابینا و سپس سر از بدنش جدا میگردد. سوگواری آیینی است که در مرگ درگذشتگان بر پا می‌شود. سوگواری پیشینه‌ای دراز دارد و از دوران باستان، در یادبود آشنایان یا بزرگان مذهبی برگزار می‌شود. مقالۀ حاضر تلاش دارد تا به شیوۀ توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر ابزار کتابخانه ای به این سوال اصلی پاسخ دهد که کدام مضمون فرهنگ عامۀ منظومۀ غنایی دولرانی و خضرخان بیشتر مدّ نظر است؟ براساس دستاورد تحقیق از میان مهم ترین مضمون فرهنگ عامه، نابینا ساختن شاهزادگان مورد توجه امیرخسرو است.