فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منظومه «گل و نوروز» خواجوی کرمانی از جمله آثار مهم ادبیات غنایی فارسی در قرن هشتم هجری است که با وجود جایگاه آن در تداوم سنت منظومه‌سرایی عاشقانه، کمتر از منظومه‌های مشهور این دوره مورد توجه پژوهش‌های مستقل قرار گرفته است. مسئله اصلی این پژوهش، بررسی چگونگی انتقال و بازتاب ویژگی‌های نسخه‌شناختی این منظومه و تحلیل ساختار روایی آن با تأکید بر عناصر غنایی است؛ زیرا شناخت هم‌زمان متن، نسخه‌های برجای‌مانده و شیوه داستان‌پردازی اثر می‌تواند جایگاه دقیق‌تری از آن در تاریخ منظومه‌های عاشقانه فارسی ارائه دهد. هدف پژوهش حاضر آن است که ضمن معرفی و بررسی برخی نسخه‌های خطی «گل و نوروز»، مؤلفه‌های روایی، شیوه شخصیت‌پردازی، پیرنگ داستان، بن‌مایه‌های عاشقانه و عناصر غنایی این منظومه را تحلیل کند. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که خواجوی کرمانی با بهره‌گیری از الگوهای داستانی منظومه‌های عاشقانه پیش از خود، به‌ویژه سنت نظامی، روایتی منسجم بر پایه عشق، جدایی، سفر، آزمون و وصال پدید آورده است. همچنین بررسی نسخه‌های خطی نشان می‌دهد که رواج و بازنویسی این اثر در دوره‌های مختلف، بیانگر اهمیت آن در سنت ادبی و نسخه‌پردازی فارسی است. حضور توصیف‌های شاعرانه، گفت‌وگوهای عاطفی، نمادهای طبیعی و عناصر شگفت نیز سبب شده است که «گل و نوروز» علاوه بر ارزش ادبی، از منظر روایت‌شناسی و نسخه‌شناسی نیز اثری شایسته بررسی باشد.