فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه و هدف: صفات کمّی به مقدار زیادی تحت تأثیر عوامل محیطی قرار می‏گیرند که مهمترین نتیجه‏ی آن مخفی ماندن رابطه‏ی بین ژنوتیپ و فنوتیپ به‏طور ناقص و یا کامل می‌باشد. لذا اطلاع از میزان تأثیر محیط روی صفات کمی برای به‌نژادگر بسیار مهم است. یکی از خصوصیات کیفی مورد توجه در اصلاح گندم، کیفیت پروتئین‌های ذخیره‌ای است. گلوتنین‌های با وزن مولکولی پایین بر روی تشکیل پلی‌مرهای بزرگ گلوتنین و کشش‌پذیری خمیر تاثیر دارند و کلیه‌ فرآورده‌های حاصل از گندم نان نیازمند خمیری با کشش‌پذیری بالا می‌باشند. اهداف تحقیق حاضر، بررسـی اثـر متقابـل ژنوتیـپ × محیط بـا اسـتفاده از روش‌های تک متغییره در لاین‌های تلاقی برگشتی پیشرفته گندم نان، شناسـایی و معرفـی لاینهای دارای عملکرد اقتصـادی بـالا و پایـدار و ارقام اصلاحی حاوی آلل‌های مطلوب از گلوتنین با وزن مولکولی پایین می‌باشند. مواد و روش‌ها: در این تحقیق پایداری عملکرد دانه پنج لاین تلاقی برگشتی پیشرفته گندم نان (BC2F6) همراه با والدین آن‌ها در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مکان‌های تهران، کرمانشاه و گرگان و سال‌های زراعی (97-1396) و (98-1397) مورد بررسی قرار گرفت. هر یک از لاین‌ها در کرت‌هایی با هشت خط چهار متری با فاصله خطوط 25 سانتی‌متر کاشته شد. استخراج DNA به روش دویل دویل صورت گرفت. کیفیت و کمیت نمونه‌هایDNA ژنومی استخراج شده با استفاده از الکتروفورز ژل آگارز 8/0 درصد ارزیابی شد. واکنش PCR برای تکثیر قطعات نشانگرها با استفاده از چهار جفت آغازگر آلل اختصاصی ژن‏های رمزدهنده گلوتنین با وزن مولکولی پایین در حجم 15میکرولیتر انجام شد. جداسازی قطعات نشانگرهای تکثیر شده به وسیله الکتروفورز ژل آگارز دو درصد انجام شد.یافته‌ها: نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب اختلاف معنی‌داری را در سطح احتمال یک درصد برای اثر محیط و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط نشان داد. بین لاین‌های مورد بررسی اختلاف معنی‌داری برای عملکرد دانه مشاهده نشد. بر اساس نتایج به‌دست آمده از اکوالانس ریک، ابرهات و راسل و ضریب تغییرات فنوتیپی لاین L4 ، بر اساس نتایج روش فینیلی و ویلکینسون و واریانس پایداری شوکلا لاین‌های شماره L3 و L4 و بر اساس روش‌های پلیستد و پیترسون و پلیستد L4 به عنوان لاین‌ پایدار با عملکرد بالا نسبت به سایر لاین‌های مورد آزمایش معرفی گردیدند. در بررسی تنوع آللی زیر واحدهای گلوتنین با وزن مولکولی پایین در مجموع نتایج به دست آمده بیانگر شباهت اندازه باندهای تکثیری بین والد دوره‌ای تایفون و پنج لاین حاصل از تلاقی برگشتی (L1، L2، L3، L4 و L5) در چهار آغازگر مورد بررسی بود.نتیجه‌گیری: در جمع‌بندی کلی روش‌های مورد استفاده لاین L4 به عنوان لاین پایدار باعملکرد بالا معرفی و برای به‌دست آوردن حداکثر عملکرد، کشت این لاین در محیط‌های مورد بررسی پیشنهاد می‌شوند. چهار مکان ژنی کنترل کننده گلوتنین با وزن مولکولی پایین مورد بررسی به عنوان عامل موثر در ارزش نانوایی، از والد دوره‌ای تایفون که رقمی با کیفیت نانوایی بالا می‌باشد، به نتاج حاصل از تلاقی برگشتی منتقل گردیده است. بنابراین احتمال می‌رود نتاج از کیفیت نانوایی بالایی برخوردار می‌باشند. کلید واژه: پایداری عملکرد، تنوع آللی، زیر واحدهای گلوتنین با وزن مولکولی پایین، گندم نان