معرفی و تحلیل نسخه دیوان ارسلان طوسی

نویسندگان
doi
چکیده

معرفی و تصحیح نسخ خطی یکی از مهم‌ترین تحقیقات در چند قرن اخیر برای ورود بهتر به دنیای متون کهن است. پژوهش حاضر به معرفی تنها باقیماندة دیوان اشعار قاسم طوسی متخلص به ارسلان یکی از شاعران قرن دهم به شیوة توصیفی - تحلیلی می‌پردازد و هدف اصلی آشنایی با شرح‌حال و شناخت افکار، اسلوب و ویژگی سبکی قاسم طوسی است و مطالعه احوال شاعر و درک مضامین شعری او، فضای ادبی و فکری حاکم بر قرن دهم را بیشتر روشن می‌کند. نسخ خطی فراموش شده بسان قطعاتی‌اند که در کنار هم تصویری گویاتر و آشکارتر از گذشته ادبی و فرهنگی ترسیم می‌نماید. گویا ارسلان یکی از شاعران دربار اکبرشاه در هندوستان پیرو طرز خسرو دهلوی و اسلوب حسن دهلوی بوده است. اگرچه مصادف با سبک هندی شعر می‌سراید؛ اما، غزل‌های او ساده و روان با مضامین عرفانی و عاشقانه و به اسلوب و سبک متقدمان سروده شده است. در این دیوان هزار و اندی بیت شعر، برخی مضامین مکتب وقوع ملاحظه می‌شود. از ارسلان قاسم مشهدی (طوسی) جز یک دفتر شعر (دیوان) اثر دیگری مشاهده نشده است. نسخۀ خطی این دیوان دارای شماره ملی است و ذیل شماره 942 (شماره دفتر 15242)، در کتابخانه مجلس (میدان بهارستان) نگهداری می‌شود. برخی مصراعها ناخوانا و مخدوش‌اند که نیاز به تصحیح دارد. روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای است.