فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: کاربرد محرک‌های زیستی در راستای تولید فرآورده‎های بیولوژیکی سازگار با محیط زیست و در پیوند با کشاورزی نوین می‌تواند سبب افزایش رشد کمی و کیفی و کاهش اثرات تنش‌های محیطی بر آن‌ها شود. گیاه دارویی ریحان دارچینی که به سبب طعم تند آن با نام ریحان تند مکزیکی یا دارچینی شناخته می‌شود. با توجه به اهمیت افزایش کمیت و کیفیت گیاهان داروئی، بویژه آن گروه از گیاهان که در سبد غذایی خانوار جای دارند و از آنجائیکه مطالعات اندکی پیرامون نقش محرک‌های زیستی در کمیت و کیفیت گیاه داروئی ریحان دارچینی وجود دارد. فلذا این پژوهش به منظور بررسی پاسخ‌های فیزیومورفولوژیکی و فیتوشیمیایی ریحان دارچینی نسبت به محرک‌های زیستی اجرا شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه در گلخانه پژوهشکده کشاورزی پژوهشگاه در شهرستان زهک اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل محلول‌پاشی با براسینواستروئید در 3 سطح (0، 200 و 400 پی‌پی‌ام)، کاراگینان ( 0، 150 و 300 پی‌پی‌ام) و نانو ذرات روی سنتز شده در عصاره جینسینگ (0، 100 و 500 پی‌پی‌ام) بودند و در مراحل 4، 8 و 12 برگی محلول‌پاشی شدند. پس از طی یک فصل رشد و در زمان گلدهی گیاهان، ویژگی‌های مورفولوژیکی نظیر ارتفاع بوته، تعداد گل‌آذین در بوته، تعداد گلچه در گل‌آذین، وزن تر و خشک بوته سنجش شد. همچنین ویژگی‌های فیزیولوژیکی از جمله رنگیزه‌های فتوسنتزی (کلروفیل a، کلروفیل b و کلروفیل کل) و آنتوسیانین به روش اسپکتروفتومتری و ویژگی‌های فیتوشیمیایی نظیر محتوای فنل کل به روش معرف فولین سیوکالتیو، فلاونوئید کل به روش رنگ‌سنجی کلرید آلومینیوم، فعالیت آنتی‌اکسیدانی به روش درصد مهار رادیکال‌های آزاد DPPH اندازه‌گیری شد. داده-های حاصل با کمک نرم‌افزار آماری SASنسخه 1/9 آنالیز شده و مقایسه میانگین داده‌ها با آزمون LSD در سطح احتمال 5 درصد انجام شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که ارتفاع بوته، تعداد گل‌آذین در بوته، تعداد گلچه در گل‌آذین، طول گل‌آذین، وزن خشک بوته، میزان کلروفیل a، b و کل، فنل کل، فلاونوئید کل و فعالیت آنتی‌اکسیدانی تحت اثر محلول‌پاشی با محرک زیستی (در فصل گلدهی) به‌طور معنی‎داری افزایش یافتند. بیشترین محتوای فنولی (49/150 معادل میلی‌گرم اسیدگالیک/گرم وزن تر) در تیمار محلول‌پاشی با کاراگینان 150 پی‎پی‌ام + نانوذره سنتز سبز روی 100 پی‌پی‌ام تجمع یافت. نانو ذرات سبز روی بیشترین تأثیر را بر فعالیت آنتی‌اکسیدانی عصاره ریحان دارچینی داشت؛ به‌طوری‌که بالاترین درصد مهار رادیکال‌های آزاد DPPH (66/92 درصد) مشاهده گردید. نتیجه‌گیری: به طور کلی می‌توان گفت که محرک‌های زیستی براسینواستروئید، کاراگینان و نانو ذرات روی سبز در غلظت‌های بالا جهت تحریک رشد رویشی و افزایش سنتز برخی متابولیت‌های ثانویه موثر بوده است.