فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: پروانش(Catharanthus roseus (Linn.) G. Don) گیاه دارویی مهم با پراکندگی وسیع می‌باشد که به دلیل دارا بودن طیف وسیعی از ترکیبات فیتوشیمیایی با فعالیت‌های بیولوژیکی مختلف مانند خواص آنتی اکسیدانی، ضد باکتریایی، ضد قارچی، ضد دیابتی و ضد سرطانی، توجه روزافزونی را به خود جلب کرده است. این گیاه علاوه بر آلکالوئیدها، طیف وسیعی از ترکیبات فنلی را تولید می‌کند. به دلیل تأثیرات پلی‌پلوئیدی‌ بر رشد و توسعه گیاهان، دوبرابر شدن کروموزوم به عنوان یک روش در اصلاح گیاهان برای افزایش سطوح ترکیبات با ارزش و بهبود ویژگی‌های مورفولوژیکی به کار گرفته شده است که این تغییرات ایجاد شده به گونه و ارقام مختلف گیاهی نیز بستگی دارد. از این رو، هدف این مقاله بررسی امکان استفاده از پلی پلوئیدی به عنوان یک روش اصلاحی برای مقایسه صفات رشدی و همچنین بررسی محتوای فنل و فلاونوئید کل و همچنین میزان تجمع ترکیبات فنلی بین گیاهان تتراپلوئیدی و دیپلوئیدی ارقام "Red Really" و "Polka Dot" بود.مواد و روش‌ها: در این تحقیق جوانه‌های انتهایی گیاهچه‌های درون شیشه‌ای ارقام 'Red Really' و'Polka Dot' با غلظت‌های مختلف کلشی‌سین (0، 05/0، 1/0، 2/0 و 5/0 درصد) و به مدت 24، ۴۸ و ۷۲ ساعت تیمار شدند. به منظور تشخیص سطح پلوئیدی، آنالیز فلوسایتومتری و شمارش کروموزوم انجام شد. پس از تعیین نمونه‌های تتراپلوئید، محتوای فنل و فلاونوئید کل اندازه گیری شد. استخراج و آنالیز ترکیبات فنلی با استفاده از کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا انجام گردید.یافته‌ها: بر اساس نتایج حاصل غلظت و مدت زمان تیمار با کلشی سین و اثر متقابل آن‌ها بر درصد تتراپلوئیدی تأثیر داشت. بررسی کاریوتایپ نشان داد که تعداد کروموزوم‌ها در گونه‌های دیپلوئید 2n=2x=18 و گیاهان تتراپلوئیدی حاوی 2n=4x=36 بود. بیشترین میزان القاء تتراپلوئیدی در'Red Really' در تیمار 2/0 درصد کلشی سین به مدت 48 ساعت و در رقم'Polka Dot' درتیمار 1/0 درصد و به مدت 48 ساعت مشاهده شد. دستکاری پلوئیدی باعث تغییرات قابل توجهی در محتوای فنل و فلاونوئید کل در نهال‌های پلی پلوئید نسبت به دیپلوئید شد. همچنین گالیک اسید، کافئیک اسید، کلروژنیک اسید، روتین، کوماریک اسید، رزمارینیک اسید، کوئرستین، سینامیک اسید و آپی ژنین در گیاهان تتراپلوئید نسبت به گیاهان دیپلوئیدی افزایش یافت.نتیجه گیری: علیرغم ارزش اقتصادی و دارویی گیاه پروانش، تحقیقات کمی در مورد القاء پلی پلوئیدی روی ارقام مختلف این گیاه انجام شده است، اگرچه دستورالعمل‌های قبلی وجود دارد، اما ممکن است بر روی همه ارقام موثر نباشد. با توجه به یافته‌های پژوهش حاضر، القاء پلی پلوئیدی باعث افزایش قابل توجهی در میزان ترکیبات پلی فنلی بخصوص سینامیک اسید، آپی ژنین و کوئرستین در رقم "Polka Dot" شد. از طرفی محتوای فنل و فلاونوئید کل نیز در اثر القاء پلی پلوئیدی در هر دو رقم افزایش یافت. نتایج ما نیز به خوبی نشان داد که پلی‌پلوئیدی اجازه می‌دهد تا اشکال گیاهی حاوی مقادیر بیشتری از ترکیبات فعال بیولوژیکی نسبت به فرم‌های دیپلوئید اولیه آن‌ها ایجاد شود و لاین‌های پلی پلوئید حاصل پتانسیل استفاده در برنامه‌های اصلاحی برای توسعه ارقام پروانش را دارند.