فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: با توجه به نقش بسزای گیاهان گیاهان دارویی از جمله گلرنگ در سطح کشور و استان کرمان، کاربرد برخی میکروارگانیسم‌ها مانند قارچ‌های میکوریز آربوسکولار و باکتری‌های محرک رشد به منظور بهبود رشد و عملکرد گیاه مزبور می‌تواند حائز اهمیت باشد. گیاهان دارویی به علت داشتن متابولیت های ثانویه دارای خصوصیات دارویی مفیدی می باشند و همچنین این گیاهان در حفظ اکوسیستم‌ها، توسعه اقتصادی، امنیت غذایی، ذخایر ژنتیکی و خودکفایی دارویی نقش مهمی در سطح ملی ایفا می نمایند. به‌دلایل مختلفی کشت زراعی گیاهان دارویی چندان ساده و گاهی امکان‌پذیر نمی‌باشد از این دلایل می‌توان سرعت رشد پایین، نیازهای محیطی خاص، سرعت جوانه‌زنی پایین، دوره خفتگی بذر و حساسیت به برخی از آفات و بیماری‌ها را نام برد. از آنجائیکه در اکوسیستم های طبیعی، 90 درصد ریشه گیاهان با قارچ‌های میکوریز همزیستی دارند و حاصل این همزیستی، فعالیت قارچ در جهت جذب و انتقال عناصر غذایی به گیاه میزبان و دریافت ترکیبات کربنه حاصل از فتوسنتز گیاه میزبان توسط قارچ همزیست می‌باشد از این‌رو چنین گیاهانی، به‌دلیل جذب بیشتر عناصر غذایی و آب، دارای رشد و عملکرد بهتری هستند و تحمل بیشتری در برابر انواع تنش‌های زیستی (مانند عوامل بیماری‌زا) و غیر زیستی (مانند کمبود یا مسمومیت مواد غذایی، خشکی، شوری و عناصر سنگین) بروز می دهند . ازاینرو، استفاده از کودهای زیستی مبتنی بر قارچ‌های میکوریز آربوسکولار یکی از گزینه‌های امیدبخش به منظور توسعه سیستم‌های کشاورزی با صرفه‌جویی در منابع و مصرف ترکیبات شیمیایی و احیاء مراتع طبیعی محسوب می گردد.مواد و روش: به این منظور، آزمایشی در گلخانه تحقیقاتی پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی دانشگاه شهید باهنر کرمان به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار روی دو رقم گلرنگ (گلدشت و6N) انجام گردید. در این بررسی از دوگونه قارچ میکوریز آربوسکولار Funneliformis mosseae و Rhizophagus intraradicesبصورت توامان و دو گونه باکتری Bacillus subtilis و Pseudomonas putida استفاده گردید و تأثیر این تیمارها بر شاخص‌های رشدی، عملکردی و فیزیولوژیکی گیاه مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد قارچ های میکوریز آربوسکولار و باکتری ‌های محرک رشد باعث افزایش شاخص‌های رشدی، عملکردی و فتوسنتزی در هر دو رقم گلرنگ می‌گردد. به‌طور کلی رقم گلدشت واکنش بیشتری به مایه‌زنی میکروبی در مقایسه با رقم6N نشان داد. از بین تیمارها، تیمار قارچهای میکوریز و تیمار کاربرد توامان قارچ‌های میکوریز همراه با هر دو باکتری در دو رقم صفات بیشتری را تحت تاثیر قرار دادند. همچنین کاربرد توامان قارچ‌های میکوریز همراه با هر دو باکتری باعث افزایش 40 درصدی عملکرد دانه در بوته شد.نتیجه‌گیری: اثرات متقابل بین ژنوتیپ گیاه و مایه‌زنی میکروبی بر صفات مورفولوژیکی و فتوسنتزی، نشان می‌دهد هر دو عامل می‌توانند در بهبود رشد و عملکرد گیاهان دخیل باشند.در نتیجه، استفاده از ترکیبات میکروبی، به‌ویژه ترکیب قارچ میکوریزا و باکتری‌های تقویت کننده رشد، به‌عنوان یک روش پایدار و موثر برای بهبود کیفیت و عملکرد محصولات کشاورزی، قابلیت توصیه و استفاده دارد.