فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: خشکی یکی از مهم‌ترین عوامل محدود کننده تولیدات کشاورزی است که به طور جدی عملکرد محصول را تحت تاثیر قرار می‌دهد. کمبود آب در گیاهان منجر به اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیکی مانند کاهش فتوسنتز می‌شود. سیلیکون دومین عنصر فراوان پوسته کره زمین است که در مقاومت گیاه به تنش‌های زیستی و غیرزیستی نقش دارد. بنابراین با توجه به اهمیت دارویی مرزه رشینگری (Satureja rechingeri Jamzad)، هدف از این پژوهش، بررسی اثر سیلیکون و نانوسیلیکون بر صفات طول و عرض برگ، رنگیزه‌ها و پارامترهای فلورسانس کلروفیل مرزه رشینگری تحت تنش خشکی می‌باشد.روش پژوهش: این آزمایش بصورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در سه تکرار در شرایط گلخانه انجام شد. فاکتورها شامل تنش خشکی در سه سطح تنش شدید، متوسط و عدم تنش به ترتیب ( 60-50 ، 80-70 و 100-90 درصد رطوبت خاک بر پایه ظرفیت زراعی) و محلول‌پاشی سیلیکون در پنج سطح (صفر، 50 و 100میلی‌گرم بر لیتر سیلیکون، 50 و 100میلی‌گرم بر لیتر نانوسیلیکون) بودند. یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد؛ اثر متقابل سیلیکون و تنش خشکی بر عرض برگ، تمامی پارامترهای فلورسانس کلروفیل و غلظت رنگیزه‌های فتوسنتزی بجز کارتنوئید معنی‌دار بود (p<0.05). بیش‌ترین مقدار عرض برگ در تیمار عدم تنش با محلول پاشی 50 میلی‌گرم بر لیتر سیلیکون به‌دست آمد. بیش‌ترین محتوای کلروفیلa و کل در تیمار 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوسیلیکون در عدم تنش و بیش‌ترین مقدار کلروفیل b با تیمار 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوسیلیکون و 100 میلی‌گرم بر لیتر سیلیکون تحت عدم تنش حاصل شد. کم‌ترین مقدار فلورسانس حداقل (F0) متعلق به تیمار شاهد عدم تنش بود. بیش‌ترین فلورسانس حداکثر (Fm) و فلورسانس متغیر (Fv) در گیاهان تحت تنش متوسط بدون محلول‌پاشی تیمارهای سیلیکون مشاهده شد. تیمارهای 50 و 100 میلی‌گرم بر لیتر سیلیکون و 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوسیلیکون تحت تیمار عدم تنش بعلاوه غلظت‌های صفر و 50 میلی‌گرم بر لیتر سیلیکون در تنش متوسط دارای بالاترین عملکرد کوانتومی فیتوسیستم II (Fv/Fm) بودند. با محلو‌پاشی 50 میلی‌گرم بر لیتر سیلیکون تحت عدم تنش بیش‌ترین کارایی سیستم تجزیه آب فتوسیستم II (Fv/F0) حاصل شد. بیش‌ترین میزان انتقال الکترون به ازای هر مرکز واکنش (ET0/RC) در تیمار 100 میلی‌گرم بر لیتر نانوسیلیکون در عدم تنش به‌دست آمد. بیشترین میزان گرفتن الکترون و اتلاف انرژی به ازای هر مرکز واکنش (TR0/RC)، (DI0/RC) تحت تنش شدید بدون محلول‌پاشی حاصل شد و بالاترین عملکرد کوانتومی انتقال الکترون (E0ɸ) در تیمارهای شاهد، 50 و 100 میلی‌گرم بر لیتر سیلیکون و 50 میلی‌گرم بر لیتر نانوسیلیکون تحت تنش متوسط مشاهده شد. نتیجه‌گیری: تنش شدید خشکی باعث کاهش رنگیز‌ه‌های فتوسنتزی و شاخص‌های فلورسانس کلروفیل شد. کاربرد سیلیکون و نانوسیلیکون اثرات مخرب تنش خشکی بر میزان رنگیزه‌های فتوسنتزی و شاخص فلورسانس را بهبود بخشید.