اثر قدرت سازمانی احزاب بر نرخ رشد اقتصادی در ایران و کشورهای منتخب درحال‌توسعه

نویسندگان
doi
10.22034/pbr.2026.553560.1595
چکیده

ساختار سیاسی به عنوان تعیین‌کننده حقوق مالکیت و حفظ‌کننده نظم، نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه کشورها ایفا می‌کند؛ اما این ساختار با موانع متعددی در جهت تغییردادن کارایی حقوق مالکیت روبرو است. احزاب سیاسی با عملکردهای ویژه خود می‌توانند در رفع این موانع مؤثر باشند. احزاب قدرتمندتر به شرط داشتن ایدئولوژی همسو با توسعه عملکرد مؤثرتری در این راستا خواهند داشت. احزاب سیاسی اما زاییده تحولات اقتصادی - سیاسی دنیای غرب هستند و جاسازی آن‌ها در ساختار سیاسی کشورهای درحال‌توسعه و از جمله آن‌ها ایران الزاماً نتایج مشابهی را به همراه ندارد. هدف از این پژوهش بررسی اثر قدرتمندی احزاب بر نرخ رشد اقتصادی در کشورهای با تولید سرانه نزدیک به ایران است، تا نتایج برای ایران قابل‌استفاده‌تر باشد. الگوی به‌کاررفته یک الگوی تابلویی پویا است که با استفاده از گشتاورهای تعمیم‌یافته سیستمی برآورد شده است. داده‌های مورد استفاده سال‌های 1990 تا 2023 میلادی را در بر می‌گیرد. نتایج حاکی از ارتباط مثبت و معنادار قدرت احزاب و نرخ رشدی اقتصادی در کشورهای منتخب طی سه دهه اخیر است. مقایسه ایران با کشورهای منتخب نشان‌دهنده رتبه پایین ایران در شاخص قدرت احزاب است. همچنین بررسی مؤلفه‌های سازنده شاخص قدرتمندی احزاب در ایران نشان می‌دهد گروه‌های سیاسی فعال در ایران، عمدتاً فاقد دید بلندمدت، نظام فکری منسجم، پیچیدگی سازمانی و پیوندهای پایدار با جامعه هستند که می‌تواند قدرت آن‌ها برای مقابله با موانع رشد در ساختار سیاسی را کاهش دهد.