تحلیل اقتصادسنجی عوامل اقتصادی مؤثر بر رشد بخش کشاورزی ایران

نویسندگان
doi
10.22034/pbr.2026.557167.1597
چکیده

این پژوهش با هدف تحلیل کمی اثرات پویا و بلندمدت متغیرهای کلان اقتصادی بر رشد بخش کشاورزی ایران انجام شد. برای دستیابی به شواهد علمی معتبر جهت طراحی سیاست‌های کارآمد، تأثیر نرخ تورم، نرخ بیکاری، نرخ مشارکت اقتصادی و اعتبارات عمرانی بر ارزش افزوده بخش کشاورزی در سطح استانی طی دوره‌ی ۱۳۸۶ تا ۱۴۰۱ بررسی گردید. روش تحقیق مبتنی بر مدل اقتصاد‌سنجی پانل ARDL بود و پس از آزمون مانایی متغیرها و تأیید هم‌انباشتگی بلندمدت، ضرایب کوتاه‌مدت و بلندمدت و سرعت تعدیل از طریق مدل تصحیح خطا (ECM) برآورد شد. نتایج نشان داد که در بلندمدت، نرخ مشارکت اقتصادی (35/0) و اعتبارات عمرانی (28/0) تأثیر مثبت و معناداری بر رشد کشاورزی دارند، در حالی‌که تورم (23/0−) و بیکاری (16/0−) اثر منفی و معنادار بر این بخش اعمال می‌کنند. ضریب تصحیح خطا (58/0−) گویای سرعت بالای تعدیل سیستم به سمت تعادل بلندمدت است، به‌طوری‌که حدود ۵۹% عدم‌تعادل سالانه اصلاح می‌شود. در نتیجه، توسعه پایدار کشاورزی در گرو ثبات اقتصاد کلان و تقویت سرمایه‌گذاری زیرساختی است؛ و هماهنگی میان سیاست‌گذاران اقتصادی و کشاورزی شرط دستیابی به امنیت غذایی پایدار و ارتقای بهره‌وری ملی به شمار می‌رود.