فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهسابقه و هدف: گیاه کینوا با نام علمی (Chenopodium quinoa Willd)، جزء شبه غلات بوده و بومی کوه‌های آند در آمریکای جنوبی می‌باشد. گیاهی یک‌ساله، دولپه، آلوتتراپلوئید (2n=4x =36) و خودگرده‌افشان از خانواده تاج‌خروسیان و زیرخانواده اسفناجیان می‌باشد (1) دانه‌های کینوا یک ماده غذایی بسیار ارزشمند با کربوهیدرات بالا، پروتئین با کیفیت، چربی، فیبر و حاوی انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌باشد (2).این تحقیق به‌منظور بررسی مایکوریزا و کود فسفر بر برخی صفات فیتوشیمیایی و رشدی کینوا در شرایط کشت مخلوط به روش جایگزینی انجام شد.مواد و روش‌ها: آزمایش در دو مزرعه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی شاهرود در شهرستان‌های شاهرود و میامی به‌‌‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل نسبت‌های کشت خالص کینوا، 75درصد کینوا+ 25درصد ذرت، 50 درصد کینوا+50 درصد ذرت، 25درصد کینوا+ 75 درصد ذرت و خالص ذرت به‌عنوان فاکتور اول و تیمار فسفر در سه سطح (صفر، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار) به‌عنوان فاکتور دوم و مایکوریزا در دو سطح (مصرف و عدم مصرف) به عنوان فاکتور سوم در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که خصوصیات فیتوشیمایی و آنتی‌اکسیدانی کینوآ تحت تاثیر تیمارهای مختلف کشت مخلوط و هچنین استفاده از مایکوریزا و غلظت‌های مختلف فسفر قرار گرفت.یافته‌ها: بر اساس نتایج حاصل از آزمایش بالاترین عملکرد دانه کینوا (1/2604کیلوگرم در هکتار) در منطقه میامی با کاربرد 50 کیلوگرم فسفر در هکتار و کمترین عملکرد دانه کینوا (3/1971 کیلوگرم در هکتار) در منطقه میامی در تیمار 100 کیلوگرم فسفر مشاهده گردید و بیشترین درصد پروتئین کینوآ ( 85/15) در کشت خالص کینوآ و کمترین مقدار پروتئین( 75/14) در شاهد و بدون استفاده از میکوریزا مشاهده شد. همچنین بیشترین مقدار فلاونوئیدها (80/66 میلی‌گرم بر گرم) و فعالیت آنتی اکسیدانی (85/79 درصد) کینوا در نسبت کشت مخلوط 50:50 تیمار شده با مایکوریزا مشاهده گردید و بیشترین میزان اسید چرب (8/15 درصد) در تیمارهای 50 درصد کینوا و فسفر 50 کیلوگرم در هکتار در منطقه میامی و کمترین اسید چرب (68/8 درصد) در تیمار 25 درصد کینوا + 75 درصد ذرت و فسفر 100 کیلوگرم در هکتار در منطقه شاهرود به دست آمد. بیش‌ترین ارتفاع بوته با میانگین (3/81 سانتی‌متر) با کاربرد مایکوریزا و استفاده از فسفر 50 کیلوگرم در هکتار و کمترین ارتفاع بوته (3/56 سانتی‌متر)، در تیمار عدم استفاده از مایکوریزا و بدون استفاده از فسفر به دست آمد.نتیجه گیری: با توجه به نتایج حاصل از این تحقیق، سیستم کشت مخلوط با استفاده از کود فسفر و مایکوریزا روی صفات فیتوشیمیایی و آنتی‌اکسیدانی کینوا تاثیر مثبت داشته است.