فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناسایی و تحلیل مولفه‌های مصرف انرژی می‌تواند فرصت‌هایی را برای بهینه‌سازی مصرف انرژی فراهم کند به‌ویژه اگر همراه با تحلیل فضایی باشد. هدف اصلی تحقیق حاضر تحلیل تابلویی فضایی عوامل تعیین‌کننده مولفه‌های مصرف انرژی (فعالیتی، شدتی و ساختاری) برای 31 استان ایران می‌باشد. برای این منظور، نخست با رویکرد تحلیل عاملی، مصرف انرژی با به‌کارگیری آخرین داده های قابل دسترس طی دوره زمانی 1396-1390 تجزیه شده و سپس، با استفاده از رگرسیون داده های تابلویی فضایی، عوامل تعیین‌کننده مولفه‌های مصرف انرژی استان‌های کشور بررسی شده است. براساس یافته‌های این مطالعه، اولاً مدل دوربین فضایی به‌عنوان مدل فضایی مطلوب انتخاب شده است. ثانیاً ارزش افزوده (شاخص فعالیت)، سهم صنعت (شاخص ساختار) و سهم شهرنشینی دارای اثرات مستقیم و سرریز معنادار بر مولفه‌های مصرف انرژی هستند. اثر مثبت سهم صنعت بر مولفه‌های ساختاری و شدتی می‌تواند ناشی از تغییر ساختار اقتصادی در جهت فعالیت‌های انرژی بر و با تکنولوژی پایین باشد. کارایی فنی نیز طبق انتظار اثر منفی و معنادار بر مولفه شدتی مصرف انرژی دارد و در این رابطه اثرات فضایی نیز اثر مستقیم را تقویت کرده است، براساس نتایج به‌دست آمده توصیه می‌شود اولاً در برنامه‌ریزی انرژی به ساختار فضایی استان‌ها توجه شود. ثانیاً توصیه می‌شود کارایی فعالیت‌های اقتصادی و سرمایه انسانی ارتقاء یابد. تاکید بر مولفه‌های شدتی و ساختاری در جهت کاهش مصرف انرژی می‌تواند اثرات مثبت متغیرهایی نظیر شهرنشینی را خنثی کند.