شواهدی برای ارزیابی عملکرد و کیفیت حسابرس داخلی در زمان دورکاری

نویسندگان
doi
10.22034/jpar.2026.2083412.1505
چکیده

پیشرفت سریع فناوری اطلاعات و دیجیتالی‌شدن فرایندهای کسب‌وکار، شیوه‌های حسابرسی داخلی را به‌طور بنیادین متحول کرده و حسابرسی از راه دور را به‌عنوان رویکردی نوظهور و قابل اتکا مطرح ساخته است. هدف این پژوهش بررسی عملکرد و کیفیت حسابرسی داخلی در محیط دورکاری با تمرکز بر اثربخشی، کارایی و میزان اتکاپذیری نتایج حسابرسی است. پژوهش حاضر از لحاظ تئوری، استقرایی و از لحاظ هدف کاربردی و با رویکرد پیمایشی انجام شده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه از ۱۰۳ نفر از مدیران و رؤسای واحدهای حسابرسی داخلی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار ایران در سال 1404 گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد فناوری اطلاعات نقش زیادی در افزایش دقت، شفافیت و کاهش خطاهای حسابرسی داخلی در محیط دورکاری ایفا می‌کند. اگرچه حسابرسی از راه دور موجب صرفه‌جویی در هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری و انعطاف‌پذیری عملیاتی می‌شود، اما چالش‌هایی همچون هزینه‌های بالای فناوری، ضعف زیرساخت‌های دیجیتال، کاهش تعاملات حضوری و تضعیف اعتماد متقابل میان حسابرسان و مدیریت را نیز به همراه دارد. تحلیل‌های رگرسیونی بیانگر آن است که حمایت ذی‌نفعان تأثیر مثبت و معناداری بر اثربخشی، کارایی و میزان اتکای استفاده‌کنندگان به نتایج حسابرسی داخلی را دارد. در مقابل، کاهش تعداد کارکنان واحد حسابرسی داخلی اثر منفی و معناداری بر کیفیت حسابرسی در شرایط دورکاری برجای می‌گذارد. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد حسابرسی داخلی از راه دور در حوزه‌های فناوری اطلاعات، حسابرسی مدیریتی و خدمات مشاوره‌ای بیشترین اثربخشی را دارد؛ حوزه‌هایی که ابزارهای دیجیتال و رویکردهای داده‌محور در آن‌ها قابلیت کاربرد بالاتری دارند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که حسابرسی داخلی از راه دور صرفاً جایگزینی موقت برای حسابرسی حضوری نیست، بلکه بیانگر یک تحول ساختاری در حرفه حسابرسی داخلی است. تحقق موفق این تحول مستلزم حمایت سازمانی، سرمایه‌گذاری کافی در زیرساخت‌های دیجیتال، توسعه مستمر شایستگی‌های فناورانه حسابرسان و تقویت اعتماد و شفافیت در سازمان‌ها است.