انتخاب شرکای تجاری مناسب برای اقتصاد ایران در واردات ماشین‌آلات و ابزار حمل و نقل: رویکرد نظریه شبکه

نویسندگان

1 دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار بخش اقتصاد دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.29252/jem.2021.220645.1576
چکیده

با توجه به اهمیت نقش تجارت در برقراری ارتباط بین کشورها و انتشار پدیده‌های مختلف از جمله نوسانات و آشفتگی‌ها بین کشورها و همچنین با توجه به اهمیت این موضوع برای اقتصاد ایران، در این مطالعه به انتخاب شرکای تجاری مناسب برای اقتصاد ایران در واردات ماشین‌آلات و ابزار حمل و نقل با استفاده از رهیافت نظریه شبکه پرداخته شده‌است. در این راستا، این مطالعه با در نظر گرفتن شاخص‌های ساختاری شبکه و ساخت شاخصی ترکیبی از آن‌ها، به معرفی شرکای تجاری مناسب برای اقتصاد ایران پرداخته‌است. شرکای پیشنهادی با دو هدف معرفی شده‌اند: شرکایی که منجر به بهبود موقعیت اقتصادی-ساختاری ایران در شبکه تجارت بین‌الملل می‌شوند و دیگری شرکایی که موقعیت اقتصادی-ساختاری ایران در شبکه تجارت بین‌الملل را حفظ می‌کنند. نتایج حاصل از تحقیق مبین آن است که نیمی از عمده شرکای تجاری کنونی ایران در زمره شرکای تجاری برتر براساس شاخص ترکیبی بوده‌است. همچنین، براساس نتایج بدست آمده پیشنهاد می‌شود که ایران حجم واردات خود را از کشورهایی همچون چین، جمهوری کره، آلمان، فرانسه، ژاپن و یا کشورهای مشابه آن‌ها از نظر معیار ساختار شبکه‌ای افزایش دهد تا بتواند موقعیت ساختاری خود را در شبکه تجارت بین‌الملل بهبود دهد. علاوه‌براین، کشورهای مشابه شرکای تجاری کنونی ایران از نظر معیار ساختار شبکه‌ای از جمله امارات متحده عربی، روسیه، ایتالیا، ترکیه و هند معرفی شدند، بگونه‌ای که تقویت و ایجاد رابطه تجاری ایران با این شرکا می‌تواند در صورت تغییر رابطه تجاری شرکای کنونی، موقعیت ساختاری تجارت کشور را با تغییر چندانی روبرو نکند.