امتیازات و چالشهای نظریه سیاسی میرزای نائینی در خصوص مشروطه
نویسندگان
doi
10.22034/ipr.2026.534294.2286چکیده
روش شناسی فقه سیاسی میرزای نائینی در نهضت مشروطه یکی از مسائل اساسی در عرصه اندیشه سیاسی شیعه به شمار می آید ازاین رو، امتیازات و چالش های مشروطه با تکیه بر اندیشه سیاسی میرزای نائینی به عنوان فقیهی جامع الشرایط مورد بحث قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان می دهد هر چند در عمل، کاربست فقه سیاسی در مشروطه توانست با پیشگامی روحانیت در راستای مسئله محوری، نفی استبداد و پاسخ به نیاز های جامعه و نظام سازی به توفیقاتی دست یابد؛ ولی در جنبش مشروطه چالش هایی مانند عدم تمرکز به ساختار مطلوب (ولایتمدار)، عدم عنایت به حکومت اسلامی به صورت کلان و فقه سیاسی حداکثری پس از توجه به استقلال سیاسی و آزادی سیاسی، قرار گرفتن مشروطه عملاً ذیل گفتمان حاکمیت جائر و فقدان شناخت مناسب نسبت به جامعه وجود داشت که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته است. این تحقیق با روش توصیفی – تحلیلی به این باور رسیده که فقه سیاسی میرزای نائینی کوشیده تا اندازه ای نظام استبدادی را محدود کرده و توانسته در حل برخی معضلات جامعه آن عصر، نقش مهمی ایفا کند لکن در تضمین استقلال و آزادی مطلوب، نتوانسته همچون نظام ولایی در مسائل نظام نقش آفرینی نماید.