امتیازات و چالش‌های نظریه سیاسی میرزای نائینی در خصوص مشروطه

نویسندگان
doi
10.22034/ipr.2026.534294.2286
چکیده

روش ‎ شناسی فقه سیاسی میرزای نائینی در نهضت مشروطه یکی از مسائل اساسی در عرصه اندیشه سیاسی شیعه به شمار می ‎ آید ازاین ‎ رو، امتیازات و چالش ‎ های مشروطه با تکیه بر اندیشه سیاسی میرزای نائینی به ‎ عنوان فقیهی جامع ‎ الشرایط مورد بحث قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان می ‎ دهد هر ‎ چند در عمل، کاربست فقه سیاسی در مشروطه توانست با پیشگامی روحانیت در راستای مسئله محوری، نفی استبداد و پاسخ به نیاز ‎ های جامعه و نظام ‎ سازی به توفیقاتی دست یابد؛ ولی در جنبش مشروطه چالش ‎ هایی مانند عدم تمرکز به ساختار مطلوب (ولایتمدار)، عدم عنایت به حکومت اسلامی به ‎ صورت کلان و فقه سیاسی حداکثری پس از توجه به استقلال سیاسی و آزادی سیاسی، قرار گرفتن مشروطه عملاً ذیل گفتمان حاکمیت جائر و فقدان شناخت مناسب نسبت به جامعه وجود داشت که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته است. این تحقیق با روش توصیفی – تحلیلی به این باور رسیده که فقه سیاسی میرزای نائینی کوشیده تا اندازه ‎ ای نظام استبدادی را محدود کرده و توانسته در حل برخی معضلات جامعه آن عصر، نقش مهمی ایفا کند لکن در تضمین استقلال و آزادی مطلوب، نتوانسته همچون نظام ولایی در مسائل نظام نقش آفرینی نماید.