الگوی مقاومت با تاکید بر آیات استقامت در قرآن

نویسندگان
doi
10.22034/ipr.2025.513030.2252
چکیده

استقامت از مفاهیم بنیادی قرآن است که دارای مفهومی چندبعدی است و نقش کلیدی در تثبیت ایمان، پایبندی به مسیر حق و مقابله با چالش ‎ ها دارد. هدف این تحقیق، ارائه یک الگوی ساختاریافته از مفهوم مقاومت در قرآن و شناسایی عناصر کلیدی آن است. این عناصر شامل شرایط علّی، شرایط مداخله ‎ گر، شرایط زمینه ‎ ای، راهبردها و پیامدها می ‎ شود. پژوهش به شیوه کیفی و با استفاده از روش داده ‎ بنیاد صورت پذیرفته و داده ‎ ها از متن قرآن استخراج گردیده ‎ اند. سوره ‎ های منتخب شامل توبه، هود، فصلت، احقاف، جن، یونس، تکویر و شوری هستند. نتایج پژوهش نشان می ‎ دهد عوامل علی شامل یقین به وعده ‎ های الهی، اعتماد به خدا در سختی ‎ ها، ذکر و یاد خدا، پایبندی به اصول اخلاقی و مقاومت در برابر وسوسه ‎ ها هستند. از سوی دیگر، ناامیدی، دل ‎ بستگی به دنیا، ضعف اراده و ترس از قدرت ‎ های ظالم، ازجمله عوامل مداخله ‎ گری ‎ هستند که می ‎ توانند مانع از استقامت شوند. همچنین، فقدان بصیرت در برابر فتنه ‎‎ ها و نداشتن آگاهی نسبت به تجارب گذشته، ازجمله شرایط زمینه ‎ ساز شکست مقاومت می ‎ باشند. در مقابل، راهبردهایی همچون ترویج عدالت اجتماعی، تقویت امنیت، مبارزه با ظلم، تحکیم ایمان و گسترش آگاهی، موجب افزایش استقامت می ‎ شوند. پیامدهای استقامت شامل رشد معنوی، دریافت یاری الهی، موفقیت اجتماعی و پاداش اخروی است.