ماهیت و گونه‌های کارگزاری در نظام سیاسی اسلامی با تاکید بر الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت

نویسندگان
doi
10.22034/ipr.2025.499461.2227
چکیده

کارگزاری از مؤلفه ‎ های نظام سیاسی اسلامی به شمار می ‎ رود و اشاره به مجموعه ‎ ای از عوامل انسانی دارد که در سطوح مختلف با اراده خود به تشکیل و تدبیر نظام سیاسی اقدام می ‎ کنند. ماهیت و گونه ‎ های کارگزاری از پرسش ‎ های مهمی هستند که این مقاله با تکیه ‎ بر الگوی ایرانی اسلامی پیشرفت پاسخ می ‎ دهد. جمع ‎ آوری داده ‎ ها بر پایه منابع کتابخانه ‎ ای و تجزیه ‎ وتحلیل آن ‎ ها با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته ‎ های این تحقیق به ‎ وضوح نشان می ‎ دهد که کارگزاری در نظام سیاسی اسلامی از مصادیق اعمال ربوبیت تشریعی به شمار می ‎ آید و مشروعیت مراتب مختلف آن ریشه در ولایت تکوینی و تشریعی الهی دارد. بر این اساس، شایسته ‎ محوری در انتخاب کارگزاران و نگرش قدسی به اعمال قدرت، از اقتضائات این بینش به شمار می ‎ آید. همچنین، از نتایج دیگر این پژوهش، شناسایی دو نوع کارگزاری در نظام سیاسی اسلامی است. نوع اول کارگزاری، به ‎ صورت مستقیم از سوی امام و تعدادی از نمایندگان شایسته ایشان انجام می ‎ شود. کارگزاری دوم، غیرمستقیم بوده و از طریق امت و نهادهای مردمی در بسترهایی نظیر مقبولیت نظام سیاسی، مشورت، ولایت ‎ پذیری فعالانه و نظارت تحقق می ‎ یابد. بدین ترتیب، تحقق مردم ‎ سالاری دینی به ‎ عنوان یکی از ثمرات جمع این دو نوع کارگزاری در نظام سیاسی اسلامی به شمار می ‎ آید.