بازنمایی و سببشناسیِ افسردگی عمده بر مبنای DSM-5 در گزیدهای از غزلیات امیری فیروزکوهی
نویسندگان
1
2
doi
10.22054/cisl.2025.84069.1023چکیده
پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی ـ توصیفی و به شیوۀ کتابخانهای، به بررسی بازنمایی و سببشناسی افسردگی بر اساس مؤلفههای مندرج در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی نسخه پنجم (DSM-5) در گزیدهای از غزلیات امیری فیروزکوهی میپردازد. امیری فیروزکوهی از شاعران برجستهی ادب معاصر فارسی است که آثارش در عین پایبندی به سنت غزل، بیانگر تحولات عاطفی، روانی و وجودی عمیقی است. پژوهش حاضر با رویکرد روانشناسی و ادبی و بر پایهی شاخصهای بالینی اختلال افسردگی عمده به تحلیل محتوایی غزلیات امیری فیروزکوهی میپردازد. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی و تبیین نشانههای افسردگی عمده در معنایی اشعار اوست. افسردگی بهعنوان یکی از شایعترین اختلالات روانی، همواره بازتابهایی در ادبیات داشته و شاعران، بهویژه در قالبی چون غزل، آن را بهشیوهای هنرمندانه و گاه ناآگاهانه به تصویر کشیدهاند. دستاورد این پژوهش، نشان میدهد که غزلهای امیری فیروزکوهی، نهتنها آینۀ حالات روحی و روانی شاعر، بلکه بازتاب ویژگیهای انسانی و وجودیاند که در قالب زبان و فرم شعری، صورتی زیباشناسانه یافتهاند. این خوانش، امکان گفتوگویی میان روانشناسی بالینی و ادبیات را فراهم میآورد؛ گفتوگویی که در آن، شعر میتواند به بازشناسی ابعاد پنهان روان انسان یاری رساند. همچنین، نتایج تحقیق موید آن است که زبان نمادین شعر، ابزار مؤثری برای بازتاب و پردازش رنجهای روانی است و درک چنین متونی، نیازمند تلفیق دانش ادبی و روانشناختی است.