ادبیات چیست؟ خوانشی ویتگنشتاینی از بازی زبانی ادبیات و نمود آن در صید قزلآلا در آمریکا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدهی زبانها و ادبیات خارجی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشکدی زبان ها و ادبیات خارجی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22059/jor.2020.300258.1969چکیده
پرسش از چیستی ادبیات در تاریخ نقد ادبی همواره پاسخهایی مناقشهبرانگیز در پی داشته است. بسیاری از نظریههای ادبی کلاسیک تلاش کردهاند تا چیستی ادبیات را از رهگذر یافتن ویژگی متنیِ یگانه و مشترک در آثار ادبی فراچنگ آورند، اما این رویکردِ ذاتباورانه همواره با چالشی اساسی مواجه بوده است: با ظهور آثار «آوانگارد»ی که آن «ویژگی» را نداشتند اما سرانجام به نحوی «ادبیات» به شمار میآمدند، کارآمدی نظریههای مذکور به چالش کشیده میشد. در پاسخ به این چالش، برنهاد مقالهی حاضر این است که از نگاه ویتگنشتاین متأخر واکاوی قواعد حاکم بر نگارش ادبی نشان میدهد که ادبیات گونهای بازی زبانی است که در آن «حرکت اشتباه» وجود ندارد. یک برتری تعریف پیشنهادی مقالهی حاضر نسبت به سایر تعاریف و نظریههای پسا-ویتگنشتاینی این است که تعریف مذکور در عین ذاتباورانه بودنْ در «ادبیات» انگاشتنِ آثار «آوانگارد» ادبی با چالش نسبتاً کمتری مواجه خواهد بود. در پایان، خواهیم دید که این تعریف ویتگنشتاینی از ادبیات چگونه به واکاویِ خوانشی جدید از معنای «خود-ارجاع» رمان صید قزلآلا در آمریکا یاری میرساند.
