مقایسه معناداری آماری و اهمیت عملی در پژوهش‌های فیزیولوژی ورزشی ایران: یک مطالعه فراپژوهش بر پایه اندازه اثر و عدم قطعیت

نویسندگان
doi
10.22034/spmi.2026.572261.2838
چکیده

تمایز میان معناداری آماری و اهمیت عملی یکی از چالش‌های اساسی در تفسیر یافته‌های پژوهش‌های فیزیولوژی ورزشی می‌باشد. اتکای صرف به مقدار احتمال می‌تواند به برداشت‌های ساده‌انگارانه از نتایج، نادیده‌گرفتن عدم‌قطعیت و در نهایت تصمیم‌گیری‌های تمرینی یا بالینی نامناسب منجر شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی الگوی گزارش‌دهی مؤلفه‌های آماری و میزان هم‌راستایی معناداری آماری با اهمیت عملی در مقالات گرایش فیزیولوژی ورزشی منتشرشده در ایران بود. این مطالعه با طراحی فراپژوهش انجام شد و متن کامل مقالات علمی-پژوهشی گرایش فیزیولوژی ورزشی منتشرشده در بازه ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ میلادی مورد بررسی نظام‌مند قرار گرفت. پس از غربال‌گری، ۴۵ مقاله وارد تحلیل نهایی شدند. برای هر مقاله، گزارش مقدار احتمال (مقدار-p)، مقدار احتمال دقیق، اندازه اثر، شاخص‌های عدم‌قطعیت و کفایت داده‌های عددی برای بازسازی برآورد اثر کدگذاری گردید. در مواردی که داده‌ها اجازه می‌داد، اندازه اثر استانداردشده تصحیح‌شده برای نمونه‌های کوچک و فاصله اطمینان ۹۵% محاسبه، و نتایج در چارچوب ماتریس ۲×۲ (معنادار/نامعنادار × مهم/غیرمهم) طبقه‌بندی گردید. یافته‌ها نشان داد گزارش مقدار احتمال در اغلب مقالات رایج است، اما گزارش اندازه اثر و فاصله اطمینان در درصد بسیار اندکی از مطالعات دیده می‌شود. نمونه‌های برآوردی نیز نشان دادند که معناداری آماری همواره با اهمیت عملی هم‌راستا نیست، به‌گونه‌ای که برخی نتایج معنادار از نظر عملی کوچک، و برخی نتایج نامعنادار از نظر عملی قابل توجه بودند. در مجموع، نتایج این فراپژوهش بر ضرورت گذار از گزارش‌دهی آستانه‌محور به رویکرد برآورد‌محور، همراه با نمایش عدم‌قطعیت، در پژوهش‌های فیزیولوژی ورزشی تأکید می‌کند.